http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%BA_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%A1%D0%9F%D0%95%D0%9A%D0%A2%D0%A0%D0%94%D0%98%D0%9A_%D0%9A%D0%9B%D0%90%D0%A1%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%ABТармактык Энциклопедия:ЖЫЛДЫЗДАРДЫН СПЕКТРДИК КЛАССТАРЫ - Өзгөртүүлөр тарыхы2026-06-04T18:50:35ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.36.2http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%BA_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%A1%D0%9F%D0%95%D0%9A%D0%A2%D0%A0%D0%94%D0%98%D0%9A_%D0%9A%D0%9B%D0%90%D0%A1%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=58511&oldid=prevKadyrm: 1 версия2023-11-20T07:16:00Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:16, 20 -ноябрь (Жетинин айы) 2023 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%BA_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%A1%D0%9F%D0%95%D0%9A%D0%A2%D0%A0%D0%94%D0%98%D0%9A_%D0%9A%D0%9B%D0%90%D0%A1%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=58510&oldid=prevMMEE_>KadyrM, 11:48, 13 Сентябрь (Аяк оона) 2022 карата2022-09-13T11:48:38Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div> – спектрлери б-ча (спектр сызыктарынын интенсивдүүлүгүнө карата) айырмаланган жылдыздар класстары. Астрономдор жылдыздардын спектри б-ча алардын курамын ж-а түзүлүшүн, алардагы физ. процесстерди үйрөнөт, жылдыздарга чейинки аралыктарды аныктап, алардын мейкиндиктеги кыймылын изилдешет. Жылдыз спектрлери 19-к-дан колдонула баштаган. Бирок бул убакта спектрдик анализдин закондору белгисиз болгон. 19-к-дын 2-жарымында Кирхгоф м-н Бунзен спектрдик анализдин негизин түзүшкөн, андан кийин фотографиянын жардамы м-н спектрди изилдөө башталган. 20-к-дын башында АКШнын Гарвард обсерваториясында жылдыз спектрлеринин көп сандаган сүрөттөрүнүн негизинде жылдыз спектрлеринин толук бөлүнүшү (классификациясы) иштелип чыккан. Кийин Гарвард классификациясы кеңейтилген. 1918 –24-ж-ры Э. Кэйнок м-н Э. Пикеринг 225 330 жылдыздын спектрдик бөлүнүшүн изилдеген. Ж. с. к. тамгалар м-н белгиленет. Майдараак топтор цифра м-н белгиленип, тамгадан кийин жазылат. Спектр класстарынын удаалаштыгы жылдыз темп-расынын үзгүлтүксүз төмөндөшүн чагылдырат ж-а төмөнкүдөй жазылат: O-B-A-F-G-K-M. M спектр классы муздак жылдыздардын үч тобун көрсөтүүчү R, N ж-а S спектр класстарына бутактанып кетет. <br />
Жылдыздардын басымдуу көпчүлүгү (99%) 0дөн Мге чейинки класстарга тиешелүү. Бул удаалаштык үзгүлтүксүз, себеби жылдыздардын мүнөздөмөлөрү бир класстан экинчи класска өткөндө жылма өзгөрөт. 0 классы – Ааламдагы эң ысык жылдыздар, алардын бетиндеги темп-ра (Т) орто эсеп м-н 40 000 К. В классы – бир аз муздагыраак жылдыздар, темп-расы Т =15 000 К. А классы суутектин жыш, жазы сызыктары м-н мүнөздөлөт, гелий сызыктары жок, металлдардын начар сызыктары бар, Т = 8 500 К (мис.; Вега, Сириус). Е классы – суутектин сызыктары начарыраак, иондолгон металлдардын көп сызыктары бар, Т = 6 600 К (мис.; Канопус, Процион). G классы – спектри күндүкүндөй жылдыздар, Т = 5 500 К (мис., Капелла, Центавр a, Күн). К классы – Күндөн муздагыраак жылдыздар, Т = 4100 К (мис., Арктур). М классы – абдан муздак жылдыздар, Т = 2 800 К (Бетельгейзе, Антарес, Киттин Мирасы). Жогоруда келтирилген Гарвард классификациясы бир ченемдүү болуп саналат, андагы негизги мүнөздөмө – темп-ра. 1953-ж. жаңы, такталган, эки өлчөмдүү классификация иштелип чыккан. Бул классификацияда спектр класстарынан башка жарыктануу класстары да көрсөтүлгөн. Алар Iден Vке чейинки рим цифрасы м-н<br><br />
елгиленет: I – эң чоң алптарга, II-III – алптарга, IV – субалптарга.<br><br />
– кидиктерге тиешелүү. Вега жылдызынын спектр классы А 0 V, <br />
Бетельгейзеники – М21, Сириустуку – А IV болуп жазылат. Жаңы классификация жылдыздарга чейинки аралыкты алардын спектри ж-а көрүнгөн жылдыз чоңдуктары б-ча аныктоого мүмкүндүк берет.<br><br />
зыркы учурда жүз миңдеген Ж. с. к. белгилүү, алардын спектр каталогдору басылып чыккан. КМШда Ж. с. к. түзүү иштери кеңири жүргүзүлүүдө.<br><br />
<br><br />
[[File:ЖЫЛДЫЗДАРДЫН СПЕКТРДИК КЛАССТАРЫ.jpg | thumb | none]]<br />
<br> <p>[http://www. ru.wikipedia.org www. ru.wikipedia.org ]</p> </div>MMEE_>KadyrM