http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%BA_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%95%D0%A0Тармактык Энциклопедия:ЖЕР - Өзгөртүүлөр тарыхы2026-06-02T06:16:23ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.36.2http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%BA_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%96%D0%95%D0%A0&diff=58385&oldid=prevKadyrm: 1 версия2023-11-20T07:15:26Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:15, 20 -ноябрь (Жетинин айы) 2023 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%BA_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%96%D0%95%D0%A0&diff=58384&oldid=prevMMEE_>KadyrM, 11:48, 13 Сентябрь (Аяк оона) 2022 карата2022-09-13T11:48:38Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div> (Earth) – күн системасынын бир планетасы; Күндөн үчүнчү туруп жашоо өкүм сүргөн жапжалгыз планета. Ж-дин экваториалдык диаметри 12756 км. Күндүн айланасында эллипстик орбита б-ча 149,6 млн. км орточо аралыкка 365,24 орточо күн суткасына барабар болгон айлануу мезгили м-н 29,765 км/сек орточо ылдамдыкта айланат. Орбитанын чоң жарым огу, б.а. Ж. м-н Күндүн борборлоруна чейинки аралык (150 млн.км) астрон. бирдик (а.б.) катары кабыл алынган. Бул аралык орбитанын ар кандай чекиттеринде бирдей эмес, мис., перигелийде (3-янв.) 147 млн. км, афелийде (3-июль) 152 млн. км. Ж. экваторунун тегиздиги орбитанын тегиздигине 23о27' бурч м-н жантайган, бул Ж-деги жыл мезгилдеринин алмашуусунун себеби болуп саналат. Ж-дин 1 табигый жандоочусу бар, ал – Ай. Ж. бетинин көп бөлүгүн Дүйнөлүк океан (361 млн. км2 же 71%ин), калган бөлүгүн (149 млн. км2 же 29%ин) кургактык ээлейт. Дүйнөлүк океандын орточо тереңдиги – 3900 м. Кургактык бетинин эң жогорку темп-расы 57–58°С, эң төмөнкү темп-сы – 90°Сге жакын. Жердин чыныгы формасы – г е о и д, ал экватордогу радиусу 6378 км, уюлдагы радиусу 6357 км болгон айлануу эллипсоидине жакын. Жердин суткалык айлануу мезгили 23с 56' 4,1", айлануу огу түн-төгү Кичи жетигендин aсына (Алтын казыкка) жакын өтөт. Бетинин аянты 510,2 млн. км2, көлөмү 1,083х1012км3, орточо тыгыздыгы 5518 кг/м3, массасы 5976х1021кг. Ж. магнит талаасына ж-а ага тыгыз байланышкан электр талаасына ээ. Ж-дин магнит уюлу түн. уюл м-н дал келбейт, анын координаталары болжол м-н түн. кеңдиктин 76оунда, батыш узундуктун 101өунда. Түш. магнит уюлу Антарктикада (түш. кеңдиктин 66°, чыгыш узундуктун 140°). Жер атм-ра м-н курчалган, анын төмөнкү катмарлары негизинен азоттон (~78%), кычкылтектен (~21%) ж-а аргондон (~1 %) турат, көмүр кычкыл газы абдан аз (~0,03%).<br><br />
Ж. Күндү 1 жылда, б.а. 365, 2564 суткада бир айланып чыгат, орбитадагы ылдамдыгы ~30 км/с. <br />
<br><br />
[[File:Earth.jpg | thumb | none]]<br />
</div>MMEE_>KadyrM