http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%98%D0%9D%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%AF%D0%A6%D0%98%D0%AFИНТЕРПОЛЯЦИЯ - Өзгөртүүлөр тарыхы2026-06-01T10:21:12ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.36.2http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%98%D0%9D%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%AF%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=67717&oldid=prevvol3>KadyrM, 06:47, 30 Июнь (Кулжа) 2025 карата2025-06-30T06:47:36Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:47, 30 Июнь (Кулжа) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol3>KadyrMhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%98%D0%9D%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%AF%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=67718&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-06-30T02:30:04Z<p>1 версия</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>ИНТЕРПОЛЯ&#769;ЦИЯ</b> (лат. interpolatio – өзгөрүү, кайра жасоо), м а т е м а т и к а д а ж-а с т а&shy;т и с т и к а д а – чоңдуктун белгилүү мааниле&shy;ри б-ча анын аралык маанилерин табуу. Мис., эгер <i>y<sub>i </sub>= f (x<sub>i</i></sub>) (мында i=0, 1, 2, ..., <i>n ) y</i> функ&shy;циясынын маанилери <i>x</i><sub>0 </sub>< <i>x</i><sub>1</sub>< ... <i>x</i><sub>n </sub>чекитте&shy;ринде гана белгилүү болсо, анда <i>x<sub>i</sub><sub></i> </sub>чекитинин<br />
арасында жатуучу <i>х</i> чекитиндеги <i>f(x</i>) функ&shy;циясынын маанилерин табуу. Эгерде <i>х</i> чекити (<i>x</i><sub>0</sub>, <i>x</i><sub>n</sub>) интервалынын сыртында жатса, анда<br />
ал функциянын <i>экстрополяция</i> маселеси деп<br />
аталат. Эң жөнөкөй сызыктуу И-да <i>f(х</i>) тин <i>х</i><br />
чекитиндеги <i>x <x<x</i> барабарсыздыгын канаат-<br />
0 1<br />
<br />
тандыруучу мааниси үчүн <i>x = х</i><sub>0</sub><br />
ж-а <i>x = x</i><sub>1</sub><br />
<i>x − x</i><br />
че-<br />
<br />
киттеринде <i>f(x</i>) м-н дал келүүчү <i>у=<br />
[f(x<sub>i</i></sub>) –<br />
<br />
<i>x</i>1 − <i>x<br />
– f(x )] +f(x</i> ) (1) сызыктуу функциян<sup>0</sup>ын маа-<br />
<sup>0 0</sup><br />
<br />
ниси кабыл алынат. Эгерде <i>f(x</i>) функциясы&shy;нын <i>x</i><sub>0</sub><i>, x</i><sub>1</sub><i>, ..., x<sub>n</sub><sub></i> </sub>чекиттериндеги гана маанилери белгилүү болсо, анда бул чекиттерден айырма&shy;ланган <i>x</i><sub>1 </sub>чекитиндеги анын мааниси тууралуу<br />
анык эч нерсе айтууга болбойт. <i>f(x</i>) функциясы<br />
ж-а анын туундусу кандайдыр бир барабарсыз&shy;дыктарга баш ийгенде, И. маселеси белгилүү мааниге ээ болот. Мис., функциянын <i>f(x</i><sub>0</sub>) ж-а<br />
<i>f(x</i><sub>1</sub>) маанилери берилсе ж-а <i>x</i><sub>0</sub>< <i>x<x</i><sub>1 </sub>болуп,<br />
<br />
f <sup>" </sup>(<i>x)<br />
≤ M</i> экендиги белгилүү болсо, анда (1) фор-<br />
<i>M</i><br />
<br />
муланын каталыгы<br />
<i>f (x) − y ≤<br />
(x − x</i>0 )(<i>x</i>1 − <i>x</i>)<br />
2<br />
<br />
барабарсыздыгы м-н бааланат. И. функциялар&shy;дын маанилерин эсептөөдө гана эмес, матема&shy;тиканын колдонмолорунда (мис., жакындаш&shy;тырып интегралдоодо, теңдемелерди жакындаш&shy;тырып чыгарууда, статистикада кокусунан бол&shy;гон өзгөрүүлөрдү жоготуу максатында бөлүш&shy;түрүүнүн каталарын түзөтүүдө) да колдонулат.<br />
<br />
<br />
«И.» терминин биринчи жолу англ. математик Ж. Валлис (1656) астр. ж-а матем. таблицаны түзүүдө колдонгон.<br />
<br />
<br />
Ад.: <i>Гончаров В. Л</i>. Теория интерполирования и приближения функции. М., 1954; <i>Крылов В. И., Боб&shy;ков В. В., Монастырный П. И.</i> Вычислительные методы. М., 1976–77.<br />
[[Категория:3-том, 544-607 бб]]<br />
</div>Kadyrm