БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ - Өзгөртүүлөр тарыхы

Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T05:09:31Z

top: категория кошуу

← Мурунку версиясы		05:09, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
4 -сап:		4 -сап:

	''Ө. Бараталиев.''		''Ө. Бараталиев.''
			[[Категория:1-Том]]

Temirkan, 03:11, 15 Январь (Үчтүн айы) 2024 карата

2024-01-15T03:11:13Z

← Мурунку версиясы		03:11, 15 Январь (Үчтүн айы) 2024 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ ‒''' Жалал-~~Абат~~ облусундагы администрациялык бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы району да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон райондору эки жолу биригип, кийин Ленин району аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түндүк-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак райондору, түштүк-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 193 168 (2022). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түштүк-чыгыш, Кеӊ-Кол, Фергана тоолорунун түштүк капталдарын, ошондой эле Фергана өрөөнүнүн түндүк-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орточо температурасы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орточо температурасы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан		'''БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ ‒''' Жалал-Абад облусундагы администрациялык бирдик. 1934-жылга чейин анын курамында Масы району да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон райондору эки жолу биригип, кийин Ленин району аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түндүк-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак райондору, түштүк-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 193 168 (2022). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түштүк-чыгыш, Кеӊ-Кол, Фергана тоолорунун түштүк капталдарын, ошондой эле Фергана өрөөнүнүн түндүк-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орточо температурасы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орточо температурасы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан
	[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]		[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]
	Кара-Үӊкүр суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊ-Кол, Кутман-Көл, Кара-Кол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Базар-Коргон районунун аймагында Түштүк Кыргызстандагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, ошондой эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орточо жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин айыл чарбасы түзөт. Айыл чарбанын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район боюнча чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. Айыл чарбага жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. Ошондой эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Ак-Тилек-А», «Алтын-Кемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» заводу, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. Ошондой эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан заводдору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон шаарында жеке менчик 8 базар бар.<br>Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы узундугу 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон шаары ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абад ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон шаарында, Кажыр-Абат кыштагында), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> музыкалык мектептер, гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социалдык комплекс, 13 маданият үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Ак-Тайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.		Кара-Үӊкүр суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊ-Кол, Кутман-Көл, Кара-Кол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Базар-Коргон районунун аймагында Түштүк Кыргызстандагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, ошондой эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орточо жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин айыл чарбасы түзөт. Айыл чарбанын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район боюнча чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. Айыл чарбага жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. Ошондой эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Ак-Тилек-А», «Алтын-Кемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» заводу, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. Ошондой эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан заводдору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон шаарында жеке менчик 8 базар бар.<br>Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы узундугу 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон шаары ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абад ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон шаарында, Кажыр-Абат кыштагында), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> музыкалык мектептер, гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социалдык комплекс, 13 маданият үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Ак-Тайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.

	''Ө. Бараталиев.''		''Ө. Бараталиев.''

Begay, 03:35, 10 -ноябрь (Жетинин айы) 2023 карата

2023-11-10T03:35:35Z

← Мурунку версиясы		03:35, 10 -ноябрь (Жетинин айы) 2023 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ ‒''' Жалал-Абат облусундагы администрациялык бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы району да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон райондору эки жолу биригип, кийин Ленин району аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түндүк-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак райондору, түштүк-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы ~~158,8 миӊ~~ (~~2015~~). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түштүк-чыгыш, Кеӊ-Кол, Фергана тоолорунун түштүк капталдарын, ошондой эле Фергана өрөөнүнүн түндүк-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орточо температурасы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орточо температурасы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан		'''БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ ‒''' Жалал-Абат облусундагы администрациялык бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы району да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон райондору эки жолу биригип, кийин Ленин району аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түндүк-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак райондору, түштүк-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 193 168 (2022). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түштүк-чыгыш, Кеӊ-Кол, Фергана тоолорунун түштүк капталдарын, ошондой эле Фергана өрөөнүнүн түндүк-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орточо температурасы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орточо температурасы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан
	[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]		[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]
	Кара-Үӊкүр суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊ-Кол, Кутман-Көл, Кара-Кол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Базар-Коргон районунун аймагында Түштүк Кыргызстандагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, ошондой эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орточо жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин айыл чарбасы түзөт. Айыл чарбанын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район боюнча чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. Айыл чарбага жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. Ошондой эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Ак-Тилек-А», «Алтын-Кемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» заводу, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. Ошондой эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан заводдору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон шаарында жеке менчик 8 базар бар.<br>Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы узундугу 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон шаары ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абад ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон шаарында, Кажыр-Абат кыштагында), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> музыкалык мектептер, гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социалдык комплекс, 13 маданият үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Ак-Тайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.		Кара-Үӊкүр суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊ-Кол, Кутман-Көл, Кара-Кол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Базар-Коргон районунун аймагында Түштүк Кыргызстандагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, ошондой эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орточо жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин айыл чарбасы түзөт. Айыл чарбанын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район боюнча чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. Айыл чарбага жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. Ошондой эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Ак-Тилек-А», «Алтын-Кемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» заводу, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. Ошондой эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан заводдору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон шаарында жеке менчик 8 базар бар.<br>Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы узундугу 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон шаары ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абад ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон шаарында, Кажыр-Абат кыштагында), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> музыкалык мектептер, гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социалдык комплекс, 13 маданият үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Ак-Тайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.

	''Ө. Бараталиев.''		''Ө. Бараталиев.''

Begay, 04:16, 23 -октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата

2023-10-23T04:16:18Z

← Мурунку версиясы		04:16, 23 -октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАЗАР-- КОРГОН РАЙОНУ--''' Жалал-Абат ~~обл-ндагы адм.~~ бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы ~~р-ну~~ да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон ~~р-ндору~~ эки жолу биригип, кийин Ленин ~~р-ну~~ аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, ~~түн.~~-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак ~~р-ндору~~, ~~түш.~~-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' ~~түш.~~-чыгыш, ~~Кеӊкол~~, Фергана тоолорунун ~~түш.~~ капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн ~~түн.~~-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын ~~орт. темп-расы~~ ‒3...~~‒10 °C~~; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун ~~орт. темп-расы 10‒20 °C~~. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу		'''БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ ‒''' Жалал-Абат облусундагы администрациялык бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы району да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон райондору эки жолу биригип, кийин Ленин району аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түндүк-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак райондору, түштүк-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түштүк-чыгыш, Кеӊ-Кол, Фергана тоолорунун түштүк капталдарын, ошондой эле Фергана өрөөнүнүн түндүк-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орточо температурасы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орточо температурасы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан
	[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]		[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]
	~~бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан~~ Кара-~~Үүӊкүр~~ суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн ~~Кеӊкол~~, Кутман-Көл, ~~Каракол~~ сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-~~К. р-нун~~ аймагында ~~Түш. Кырг-ндагы~~ жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын ~~орт.~~ жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин ~~а. ч.~~ түзөт. ~~А. ч-нын~~ негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район ~~б-ча~~ чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. ~~А. ч-га~~ жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. О. эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу ~~«Актилек~~-А», ~~«Алтынкемер»~~ ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» ~~з-ду~~, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан ~~з-ддору~~, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ~~ш-нда~~ жеке менчик 8 базар бар.<br>Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы ~~уз.~~ 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ш. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абад ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон ~~ш-нда~~, ~~Кажырабат кыш~~-~~нда~~), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ~~муз.~~ мектептер , гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-~~социал.~~ комплекс, 13 ~~мад-т~~ үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, ~~Актайлак~~-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.~~<br>~~ ''Ө. Бараталиев.''~~<br>~~		Кара-Үӊкүр суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊ-Кол, Кутман-Көл, Кара-Кол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Базар-Коргон районунун аймагында Түштүк Кыргызстандагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, ошондой эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орточо жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин айыл чарбасы түзөт. Айыл чарбанын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район боюнча чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. Айыл чарбага жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. Ошондой эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Ак-Тилек-А», «Алтын-Кемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» заводу, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. Ошондой эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан заводдору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон шаарында жеке менчик 8 базар бар.<br>Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы узундугу 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон шаары ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абад ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон шаарында, Кажыр-Абат кыштагында), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> музыкалык мектептер, гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социалдык комплекс, 13 маданият үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Ак-Тайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.

			''Ө. Бараталиев.''

Temirkan, 05:37, 16 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-16T05:37:58Z

← Мурунку версиясы		05:37, 16 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАЗАР-- КОРГОН РАЙОНУ''' Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>		'''БАЗАР-- КОРГОН РАЙОНУ--''' Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10 °C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20 °C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу
	Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10 °C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20 °C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу
	[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]		[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]
	бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан Кара-Үүӊкүр суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊкол, Кутман-Көл, Каракол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-К. р-нун аймагында Түш. Кырг-ндагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орт. жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин а. ч. түзөт. А. ч-нын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район б-ча чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. А. ч-га жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. О. эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>		бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан Кара-Үүӊкүр суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊкол, Кутман-Көл, Каракол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-К. р-нун аймагында Түш. Кырг-ндагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орт. жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин а. ч. түзөт. А. ч-нын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район б-ча чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. А. ч-га жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. О. эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтынкемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» з-ду, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан з-ддору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ш-нда жеке менчик 8 базар бар.<br>Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы уз. 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ш. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абад ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон ш-нда, Кажырабат кыш-нда), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> муз. мектептер , гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социал. комплекс, 13 мад-т үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Актайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.<br> ''Ө. Бараталиев.''<br>
	Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтынкемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» з-ду, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан з-ддору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ш-нда жеке менчик 8 базар бар.<br>
	Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы уз. 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ш. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-~~Абат~~ ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>
	Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон ш-нда, Кажырабат кыш-нда), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> муз. мектептер , гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социал. комплекс, 13 мад-т үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Актайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.<br> ''Ө. Бараталиев.''<br>

Roza, 09:27, 14 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-14T09:27:59Z

← Мурунку версиясы		09:27, 14 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАЗАР КОРГОН РАЙОНУ''' Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>		'''БАЗАР-- КОРГОН РАЙОНУ''' Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>
	Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10 °C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20 °C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу		Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10 °C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20 °C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу
	[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]		[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]

Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен, ж-а → жана (10), а. и. → анын ичинде

2022-12-05T12:11:29Z

top: clean up, replaced: м-н → менен, ж-а → жана (10), а. и. → анын ичинде

← Мурунку версиясы		12:11, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАЗАР КОРГОН РАЙОНУ''' Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы ж-а Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан ж-а түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан м-н чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>		'''БАЗАР КОРГОН РАЙОНУ''' Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>
	Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' ж-а аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...~~‒10°C~~; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы ~~10‒20°C~~. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу		Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10 °C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20 °C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу
	[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb \| none]]		[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb\|none]]
	бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан Кара-Үүӊкүр суусу агат; ал Фергана ж-а Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү ж-а Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊкол, Кутман-Көл, Каракол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ ж-а күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-К. р-нун аймагында Түш. Кырг-ндагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орт. жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин а. ч. түзөт. А. ч-нын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы ж-а тамекичилик. Район б-ча чарбалык субъект иштеп, а. и. үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан ж-а 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. А. ч-га жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. О. эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>		бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан Кара-Үүӊкүр суусу агат; ал Фергана <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊкол, Кутман-Көл, Каракол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-К. р-нун аймагында Түш. Кырг-ндагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орт. жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин а. ч. түзөт. А. ч-нын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тамекичилик. Район б-ча чарбалык субъект иштеп, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. А. ч-га жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. О. эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>
	Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтынкемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» з-ду, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан з-ддору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ш-нда жеке менчик 8 базар бар.<br>		Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтынкемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» з-ду, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан з-ддору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ш-нда жеке менчик 8 базар бар.<br>
	Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы уз. 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ш. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абат ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>		Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы уз. 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ш. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абат ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>
	Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон ш-нда, Кажырабат кыш-нда), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт ж-а муз. мектептер , гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар ж-а өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социал. комплекс, 13 мад-т үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Актайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.<br> ''Ө. Бараталиев.''<br>		Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон ш-нда, Кажырабат кыш-нда), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> муз. мектептер , гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социал. комплекс, 13 мад-т үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Актайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.<br> ''Ө. Бараталиев.''<br>

Roza, 05:14, 31 -октябрь (Тогуздун айы) 2022 карата

2022-10-31T05:14:53Z

← Мурунку версиясы		05:14, 31 -октябрь (Тогуздун айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы ж-а Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан ж-а түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан м-н чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>		'''БАЗАР КОРГОН РАЙОНУ''' Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы ж-а Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан ж-а түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан м-н чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>
	Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' ж-а аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу		Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' ж-а аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу
	[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb \| none]]		[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb \| none]]
	бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан Кара-Үүӊкүр суусу агат; ал Фергана ж-а Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү ж-а Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊкол, Кутман-Көл, Каракол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ ж-а күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-К. р-нун аймагында Түш. Кырг-ндагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>		бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан Кара-Үүӊкүр суусу агат; ал Фергана ж-а Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү ж-а Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊкол, Кутман-Көл, Каракол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ ж-а күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-К. р-нун аймагында Түш. Кырг-ндагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орт. жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин а. ч. түзөт. А. ч-нын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы ж-а тамекичилик. Район б-ча чарбалык субъект иштеп, а. и. үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан ж-а 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. А. ч-га жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. О. эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилет. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>
	Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орт. жыштыгы ~~респ-нын~~ жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши.
	Райондун экономикасынын негизин а. ч. түзөт. А. ч-нын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы ж-а тамекичилик. Район б-ча чарбалык субъект иштеп, а. и. үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан ж-а 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. А. ч-га жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. О. эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да ~~эгилгт~~. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>
	Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтынкемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» з-ду, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан з-ддору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ш-нда жеке менчик 8 базар бар.<br>		Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтынкемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» з-ду, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан з-ддору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ш-нда жеке менчик 8 базар бар.<br>
	Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы уз. 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ш. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абат ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>		Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы уз. 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ш. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абат ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>
	Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон ш-нда, Кажырабат кыш-нда), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт ж-а муз. мектептер , гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар ж-а өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социал. комплекс, 13 мад-т үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Актайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.<br>		Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон ш-нда, Кажырабат кыш-нда), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт ж-а муз. мектептер , гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар ж-а өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социал. комплекс, 13 мад-т үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Актайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.<br> ''Ө. Бараталиев.''<br>
	''Ө. Бараталиев.''<br>

Roza, 10:29, 26 Апрель (Чын куран) 2022 карата

2022-04-26T10:29:14Z

← Мурунку версиясы		10:29, 26 Апрель (Чын куран) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы ж-а Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан ж-а түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан м-н чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон ~~кыш~~.<br>		Жалал-Абат обл-ндагы адм. бирдик. 1934-ж. чейин анын курамында Масы р-ну да болгон. 1937‒78-жылдардын аралыгында Масы ж-а Базар-Коргон р-ндору эки жолу биригип, кийин Ленин р-ну аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түндүгүнөн Токтогул, түн.-чыгышынан Тогуз-Торо, чыгышынан ж-а түштүгүнөн Cузак р-ндору, түш.-батышынан Өзбекстан м-н чектешет. Аянты 2,0 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 158,8 миӊ (2015). Райондо 9 айыл аймагы, 55 кыштак бар. Борбору ‒ Базар-Коргон шаары.<br>
	Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' ж-а аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу		Райондун аймагы негизинен ''Кара-Үӊкүр өрөөнүн'' ж-а аны курчап турган ''Бабаш-Ата кырка тоосунун'' түш.-чыгыш, Кеӊкол, Фергана тоолорунун түш. капталдарын, о. эле Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр, Каба, Ачы жапайы жаӊгак-жемиш токой массивдери, курулуш материалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деӊиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орт. темп-расы ‒3...‒10°C; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орт. темп-расы 10‒20°C. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөӊ бөлүгүндө 300‒400 ''мм'', тоолуу
	[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb \| none]]		[[File:БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ113.png \| thumb \| none]]
	бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан Кара-Үүӊкүр суусу агат; ал Фергана ж-а Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү ж-а Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊкол, Кутман-Көл, Каракол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ ж-а күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-К. р-нун аймагында Түш. Кырг-ндагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ~~итмурун~~, ~~асамуса~~, ~~карамарт~~, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ~~акчечек~~, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>		бөлүгүндө 1100 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан Кара-Үүӊкүр суусу агат; ал Фергана ж-а Бабаш-Ата тоолорунан башталып, Кызыл-Үӊкүр, Жазы-Кечүү ж-а Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрүнөн Кеӊкол, Кутман-Көл, Каракол сыяктуу ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөӊ ж-а күрөӊ-тоо топурактуу. Б.-К. р-нун аймагында Түш. Кырг-ндагы жапайы жаӊгак-жемиш токоюнун эӊ жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр) жайгашкан. Ал массивдер ‒ дүйнөдөгү эӊ кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаӊгак-жемиш токою түзөт. Жаӊгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, о. эле шилби, ит мурун, аса-муса, кара март, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды бийик өскөн шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Cуу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаӊгак токоюнун жогорку чегинде карагай, ак чечек, кайыӊ, шилби, табылгы кездешет.<br>
	Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орт. жыштыгы респ-нын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши.		Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыздар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Калкынын орт. жыштыгы респ-нын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''<sup>2 </sup>жерге 64 киши.
	Райондун экономикасынын негизин а. ч. түзөт. А. ч-нын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы ж-а тамекичилик. Район б-ча ~~2003-ж. 6130~~ чарбалык субъект иштеп, ~~анын 5701 үйбүлөлүк~~, 85 фермердик, ~~318~~ дыйкан ~~чарба,~~ 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. А. ч-га жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо ~~жерлеринен 2003-ж. 26,0 миӊ ''т''~~ буудай, ~~17,4 миӊ ''т''~~ пахта, ~~0,2 миӊ ''т''~~ тамеки, ~~10,3 миӊ ''т''~~ картөшкө, ~~3,6 миӊ ''т''~~ мөмө-жемиш, ~~19,8 миӊ ''т''~~ жашылча, мал чарбасы үчүн ~~12,4 миӊ ''т''~~ тоют ~~жыйналган~~. ~~2003-ж~~. ~~буудай 7042 ''га'', жүгөрү 1178 ''га'', шалы 524 ''га'', башка дан өсүмдүктөрү 354 ''га'', пахта 5350 ''га'', тамеки 838 ''га'',~~ май ~~алынуучу~~ өсүмдүктөр ~~4451 ''га'', картөшкө 787 ''га'', жашылча 960 ''га'', бакча 206 ''га'' жерге өстүрүлгөн~~. Райондо ~~2003-ж. 55,6 миӊ~~ кой-эчки, ~~4,6 миӊ~~ бодо мал, ~~6,9 миӊ~~ жылкы~~, 7,0 миӊ үйкушу асыралган, 6,2 миӊ ''т'' эт, 33,3 миӊ ''л'' сүт, 163 т жүн, 3,1 ''млн'' даана жумуртка өндүрүлгөн~~.<br>		Райондун экономикасынын негизин а. ч. түзөт. А. ч-нын негизги багыты пахтачылык, дан чарбасы ж-а тамекичилик. Район б-ча чарбалык субъект иштеп, а. и. үй бүлөлүк, фермердик, дыйкан ж-а 4 үрөнчүлүк чарбасы болгон. А. ч-га жарактуу жери 104,7 миӊ ''га'', анын 13,8 миӊ ''га''сы сугат жер, 5543 ''га''сы чабынды, 78,3 миӊ ''га''сы жайыт, 791 ''га''сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерлерине буудай, пахта, тамеки, картөшкө, мөмө-жемиш, жашылча, мал чарбасы үчүн тоют айдалат. О. эле май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт. Шалы да эгилгт. Райондо кой-эчки, бодо мал, жылкы асыралат. Үй кушу багылат. <br>
	Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтынкемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» з-ду, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан з-ддору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак ~~жуваз~~ чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ~~кыштагында~~ жеке менчик 8 базар бар.<br>		Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтынкемер» ишканалары, «Кыргыз ‒ Түрк Этем Озсой» з-ду, жаӊгак жыгачынан үй буюмдарына керектүү материалдарды жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Индастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Америкалык «Дюбек холдинг» тамеки ферменттөөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелешкен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. О. эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Кара-Үӊкүр» акционердик коомдору, сүт, нан з-ддору, 138 тегирмен, 58 май тегирмен, 31 ак жуаз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон ш-нда жеке менчик 8 базар бар.<br>
	Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы уз. 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ~~кыш~~. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абат ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>		Райондогу транспорт каттамынын негизги түрү ‒ автомобиль жолу. Андагы жолдордун жалпы уз. 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон ш. ‒ жолдор тоому. Ал аркылуу Бишкек ‒ Жалал-Абат ‒ Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон ‒ Арстанбап, Базар-Коргон ‒ Кызыл-Үӊкүр ж. б. автомобиль жолдору бар.<br>
	Райондо ~~2003‒04-окуу жылында~~ 2 кесиптик ~~лицейде~~ (Базар-Коргон, Кажырабат кыш-нда) ~~465 окуучу окуп~~, ~~21 мугалим, 16 мастер ж-а~~ 56 жалпы билим берүүчү ~~мектептерде 33,0 миӊ окуучу окуп, 2,3 миӊ мугалим иштеген~~, 13 бала ~~бакчада 900 бала тарбияланган. Андан сырткары~~ райондук спорт ~~(357 окуучу),~~ муз. мектептер ~~(115 окуучу)~~, гимназия жатак мектеби, 4 гимназия ~~багытында иштеп жаткан~~ мектеп ~~(жалпы гимназиялык мектептерде 4758 окуучу~~		Райондо 2 кесиптик лицей (Базар-Коргон ш-нда, Кажырабат кыш-нда), 56 жалпы билим берүүчү мектеп, 13 бала бакча, райондук спорт ж-а муз. мектептер , гимназия жатак мектеби, 4 гимназия багытындагы мектеп, балдар ж-а өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социал. комплекс, 13 мад-т үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Актайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.<br>
	~~окуйт)~~, балдар ж-а өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору ~~(210 окуучу)~~ иштейт. Арстанбап, Кызыл-Үӊкүр аймактарында окуучулар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миӊ нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социал. комплекс, 13 мад-т үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оорукана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар ‒ Арстанбап-Ата, Актайлак-Ата, Көлкупан-Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таӊы» гезити чыгат.<br>
	''Ө. Бараталиев.''<br>		''Ө. Бараталиев.''<br>

556-684>KadyrM, 08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-20T08:22:26Z

← Мурунку версиясы	08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)