БАГАМА АРАЛДАРЫ, мамлекет - Өзгөртүүлөр тарыхы

Begay, 09:01, 3 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-03T09:01:02Z

← Мурунку версиясы		09:01, 3 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида жарым аралынан түштүк-чыгышта, Куба аралынан түндүк-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы ~~307,6 миӊ~~ (~~2010~~); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама аралында жашайт. Борбору ‒ Нассау шаары. (Нью-Провиденс аралында). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.		'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида жарым аралынан түштүк-чыгышта, Куба аралынан түндүк-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 412 628 (2023); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама аралында жашайт. Борбору ‒ Нассау шаары (Нью-Провиденс аралында). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.

	Акча бирдиги ‒ багама доллары. Багама аралдары ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү. Багама аралдары ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-жылы кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]		Акча бирдиги ‒ багама доллары. Багама аралдары ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү. Багама аралдары ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-жылы кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]
	Мамлекеттик башчысы ‒ британиялык монарх, анын жергиликтүү өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийиктиги 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орточо температурасы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако аралдарында жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. Ошондой эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орточо узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар, 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-жылы Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-жылы алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-кылымда диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-жылы капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-жылы арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' боюнча 1783-жылы Улуу Британияга өткөн. 1838-жылы кулчулук жоюлган. 19-кылымдын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br>Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и айыл чарбасына таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Багама аралдары ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау шаарынын гаванында жайгашкан) деп да аталат. Ошондой эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботаника багы бар. 2004-жылы 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Башкача айтканда дүйнөдөгү алдыңкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама аралында жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд аралында туз, Сэнди-Ки аралына жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-жылы 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама аралында цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако аралында тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. Айыл чарбасы начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чарбасынын негизги тармагы ‒ үй кушун		Мамлекеттик башчысы ‒ британиялык монарх, анын жергиликтүү өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийиктиги 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орточо температурасы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако аралдарында жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. Ошондой эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орточо узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар, 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-жылы Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-жылы алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-кылымда диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-жылы капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-жылы арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' боюнча 1783-жылы Улуу Британияга өткөн. 1838-жылы кулчулук жоюлган. 19-кылымдын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br>Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и айыл чарбасына таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Багама аралдары ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау шаарынын гаванында жайгашкан) деп да аталат. Ошондой эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботаника багы бар. 2004-жылы 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Башкача айтканда дүйнөдөгү алдыңкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама аралында жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд аралында туз, Сэнди-Ки аралына жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-жылы 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама аралында цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако аралында тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. Айыл чарбасы начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чарбасынын негизги тармагы ‒ үй кушун
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]
	багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестиваль «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.		багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестиваль «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T05:06:51Z

top: категория кошуу

← Мурунку версиясы		05:06, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
5 -сап:		5 -сап:
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]
	багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестиваль «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.		багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестиваль «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.
			[[Категория:1-Том]]

Temirkan, 04:10, 11 Январь (Үчтүн айы) 2024 карата

2024-01-11T04:10:44Z

← Мурунку версиясы		04:10, 11 Январь (Үчтүн айы) 2024 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида жарым аралынан түштүк-чыгышта, Куба аралынан түндүк-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама аралында жашайт. Борбору ‒ Нассау шаары. (Нью-Провиденс аралында). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.		'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида жарым аралынан түштүк-чыгышта, Куба аралынан түндүк-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама аралында жашайт. Борбору ‒ Нассау шаары. (Нью-Провиденс аралында). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.

	Акча бирдиги ‒ багама доллары. Багама аралдары ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү. Багама аралдары ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]		Акча бирдиги ‒ багама доллары. Багама аралдары ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү. Багама аралдары ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-жылы кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]
	Мамлекеттик башчысы ‒ британиялык монарх, анын жергиликтүү өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийиктиги 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орточо температурасы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако аралдарында жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. Ошондой эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орточо узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар, 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-кылымда диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' боюнча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-кылымдын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br>Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и айыл чарбасына таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Багама аралдары ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау шаарынын гаванында жайгашкан) деп да аталат. Ошондой эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ~~ботан.~~ багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Башкача айтканда дүйнөдөгү алдыңкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама аралында жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд аралында туз, Сэнди-Ки аралына жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама аралында цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако аралында тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. Айыл чарбасы начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чарбасынын негизги тармагы ‒ үй кушун		Мамлекеттик башчысы ‒ британиялык монарх, анын жергиликтүү өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийиктиги 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орточо температурасы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако аралдарында жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. Ошондой эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орточо узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар, 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-жылы Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-жылы алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-кылымда диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-жылы капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-жылы арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' боюнча 1783-жылы Улуу Британияга өткөн. 1838-жылы кулчулук жоюлган. 19-кылымдын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br>Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и айыл чарбасына таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Багама аралдары ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау шаарынын гаванында жайгашкан) деп да аталат. Ошондой эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботаника багы бар. 2004-жылы 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Башкача айтканда дүйнөдөгү алдыңкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама аралында жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд аралында туз, Сэнди-Ки аралына жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-жылы 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама аралында цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако аралында тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. Айыл чарбасы начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чарбасынын негизги тармагы ‒ үй кушун
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]
	багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестиваль «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.		багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестиваль «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.

Dilde, 09:32, 26 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата

2023-12-26T09:32:41Z

← Мурунку версиясы		09:32, 26 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы
4 -сап:		4 -сап:
	Мамлекеттик башчысы ‒ британиялык монарх, анын жергиликтүү өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийиктиги 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орточо температурасы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако аралдарында жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. Ошондой эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орточо узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар, 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-кылымда диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' боюнча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-кылымдын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br>Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и айыл чарбасына таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Багама аралдары ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау шаарынын гаванында жайгашкан) деп да аталат. Ошондой эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Башкача айтканда дүйнөдөгү алдыңкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама аралында жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд аралында туз, Сэнди-Ки аралына жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама аралында цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако аралында тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. Айыл чарбасы начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чарбасынын негизги тармагы ‒ үй кушун		Мамлекеттик башчысы ‒ британиялык монарх, анын жергиликтүү өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийиктиги 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орточо температурасы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако аралдарында жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. Ошондой эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орточо узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар, 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-кылымда диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' боюнча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-кылымдын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br>Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и айыл чарбасына таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Багама аралдары ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау шаарынын гаванында жайгашкан) деп да аталат. Ошондой эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Башкача айтканда дүйнөдөгү алдыңкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама аралында жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд аралында туз, Сэнди-Ки аралына жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама аралында цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако аралында тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. Айыл чарбасы начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чарбасынын негизги тармагы ‒ үй кушун
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]
	багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук ~~фестивал~~ «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.		багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестиваль «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.

Begay, 09:17, 20 -октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата

2023-10-20T09:17:20Z

← Мурунку версиясы		09:17, 20 -октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ~~ж. а-нан түш.~~-чыгышта, Куба ~~а-нан түн.~~-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама ~~а-нда~~ жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс ~~а-нда~~). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.		'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида жарым аралынан түштүк-чыгышта, Куба аралынан түндүк-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама аралында жашайт. Борбору ‒ Нассау шаары. (Нью-Провиденс аралында). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.

	Акча бирдиги ‒ багама доллары. ~~Б. а.~~ ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү. ~~Б. а.~~ ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]		Акча бирдиги ‒ багама доллары. Багама аралдары ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү. Багама аралдары ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]
	~~Мамл.~~ башчысы ‒ британиялык монарх, анын ~~жерг.~~ өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, ~~бийикт.~~ 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык ~~орт. темп-расы~~ 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако ~~а-нда~~ жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. О. эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын ~~орт.~~ узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар , 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-~~к-да~~ диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' ~~б-ча~~ 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-~~к-дын~~ аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br> Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и ~~а. ч-на~~ таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. ~~Б. а.~~ ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау ~~ш-нын~~ гаванында жайгашкан) деп да аталат. О. эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. ~~Б. а.~~ дүйнөдөгү ~~алдынкы~~ финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама ~~а-нда~~ жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд ~~а-нда~~ туз, Сэнди-Ки ~~а-на~~ жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама ~~а-нда~~ цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако ~~а-нда~~ тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. ~~А. ч.~~ начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал ~~чар~~		Мамлекеттик башчысы ‒ британиялык монарх, анын жергиликтүү өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийиктиги 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орточо температурасы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако аралдарында жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. Ошондой эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орточо узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар, 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-кылымда диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' боюнча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-кылымдын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br>Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и айыл чарбасына таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Багама аралдары ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау шаарынын гаванында жайгашкан) деп да аталат. Ошондой эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Башкача айтканда дүйнөдөгү алдыңкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама аралында жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд аралында туз, Сэнди-Ки аралына жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама аралында цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако аралында тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. Айыл чарбасы начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чарбасынын негизги тармагы ‒ үй кушун
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]
	~~басынын негизги тармагы ‒ үй кушун~~ багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун ~~уз.~~ 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа ~~а-нда~~). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги ~~арх-ра~~ сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия ~~ун-тинин~~ филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук ~~иск-во~~), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.~~<br>~~		багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.

Begay: Begay moved page БАГАМА АРАЛДАРЫ to БАГАМА АРАЛДАРЫ, мамлекет

2023-10-20T08:19:17Z

Begay moved page БАГАМА АРАЛДАРЫ to БАГАМА АРАЛДАРЫ, мамлекет

← Мурунку версиясы	08:19, 20 -октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы
(Айырма жок)

Temirkan, 03:36, 16 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-16T03:36:12Z

← Мурунку версиясы		03:36, 16 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ж. а-нан түш.-чыгышта, Куба а-нан түн.-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама а-нда жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс а-нда). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.		'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ж. а-нан түш.-чыгышта, Куба а-нан түн.-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама а-нда жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс а-нда). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.
	Акча бирдиги ‒ багама доллары.
	Б. а. ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү.		Акча бирдиги ‒ багама доллары. Б. а. ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү. Б. а. ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]
	Б. а. ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]
	Мамл. башчысы ‒ британиялык монарх, анын жерг. өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийикт. 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орт. темп-расы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако а-нда жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. О. эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орт. узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар , 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-к-да диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' б-ча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-к-дын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br> Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и а. ч-на таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Б. а. ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау ш-нын гаванында жайгашкан) деп да аталат. О. эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Б. а. дүйнөдөгү алдынкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама а-нда жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд а-нда туз, Сэнди-Ки а-на жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама а-нда цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако а-нда тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. А. ч. начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чар		Мамл. башчысы ‒ британиялык монарх, анын жерг. өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийикт. 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орт. темп-расы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако а-нда жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. О. эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орт. узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар , 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-к-да диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' б-ча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-к-дын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br> Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и а. ч-на таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Б. а. ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау ш-нын гаванында жайгашкан) деп да аталат. О. эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Б. а. дүйнөдөгү алдынкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама а-нда жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд а-нда туз, Сэнди-Ки а-на жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама а-нда цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако а-нда тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. А. ч. начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чар
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]
	басынын негизги тармагы ‒ үй кушун багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун уз. 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа а-нда). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги арх-ра сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия ун-тинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук иск-во), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.<br>		басынын негизги тармагы ‒ үй кушун багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун уз. 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа а-нда). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги арх-ра сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия ун-тинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук иск-во), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.<br>

Roza, 08:12, 14 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-14T08:12:48Z

← Мурунку версиясы		08:12, 14 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ж. а-нан түш.-чыгышта, Куба а-нан түн.-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама а-нда жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс а-нда). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.		'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ж. а-нан түш.-чыгышта, Куба а-нан түн.-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама а-нда жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс а-нда). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.
	Акча бирдиги ‒ багама доллары.		Акча бирдиги ‒ багама доллары.
	Б. а. ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү.		Б. а. ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү.

Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен, ж-а → жана (9), а. и. → анын ичинде (3)

2022-12-05T12:09:13Z

top: clean up, replaced: м-н → менен, ж-а → жана (9), а. и. → анын ичинде (3)

← Мурунку версиясы		12:09, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ж. а-нан түш.-чыгышта, Куба а-нан түн.-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама а-нда жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс а-нда). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.		'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ж. а-нан түш.-чыгышта, Куба а-нан түн.-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама а-нда жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс а-нда). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.
	Акча бирдиги ‒ багама доллары.		Акча бирдиги ‒ багама доллары.
	Б. а. ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү.		Б. а. ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү.
	Б. а. ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.		Б. а. ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb \| none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb\|none]]
	Мамл. башчысы ‒ британиялык монарх, анын жерг. өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар ж-а чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийикт. 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орт. темп-расы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос ж-а Чоӊ Абако а-нда жалбырагы күбүлмө ж-а дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр ж-а мулат) түзөт. О. эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орт. узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; а. и. 19% католик, 76% протестант (а. и. 32% баптистер, 20% англикандар , 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-к-да диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' б-ча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-к-дын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br> Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и а. ч-на таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы ж-а деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Б. а. ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү м-н дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау ш-нын гаванында жайгашкан) деп да аталат. О. эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Б. а. дүйнөдөгү алдынкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама а-нда жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа ж-а Лонг-Айленд а-нда туз, Сэнди-Ки а-на жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама а-нда цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако а-нда тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр ж-а кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. А. ч. начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чар		Мамл. башчысы ‒ британиялык монарх, анын жерг. өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийикт. 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орт. темп-расы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чоӊ Абако а-нда жалбырагы күбүлмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мулат) түзөт. О. эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орт. узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 19% католик, 76% протестант (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 32% баптистер, 20% англикандар , 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-к-да диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' б-ча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-к-дын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br> Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и а. ч-на таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Б. а. ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау ш-нын гаванында жайгашкан) деп да аталат. О. эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Б. а. дүйнөдөгү алдынкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама а-нда жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лонг-Айленд а-нда туз, Сэнди-Ки а-на жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама а-нда цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако а-нда тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. А. ч. начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чар
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb \| none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb\|none]]
	басынын негизги тармагы ‒ үй кушун багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун уз. 2,5 миӊ ''км'' (а. и. 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа а-нда). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина ж-а анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) ж-а Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги арх-ра сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия ун-тинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук иск-во), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.<br>		басынын негизги тармагы ‒ үй кушун багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун уз. 2,5 миӊ ''км'' (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа а-нда). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги арх-ра сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия ун-тинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук иск-во), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.<br>

Roza, 10:05, 2 -ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-02T10:05:18Z

← Мурунку версиясы		10:05, 2 -ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	, Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ж. а-нан түш.-чыгышта, Куба а-нан түн.-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама а-нда жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс а-нда). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.~~<br>~~		'''БАГАМА АРАЛДАРЫ''', Б а г а м а А р а л д а р ы Ы н т ы м а к т ы г ы ‒ Вест-Индиядагы арал мамлекет. Флорида ж. а-нан түш.-чыгышта, Куба а-нан түн.-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 307,6 миӊ (2010); калкынын 70%тен ашыгы Нью-Провиденс, 15%тен ашыгы Чоӊ Багама а-нда жашайт. Борбору ‒ Нассау ш. (Нью-Провиденс а-нда). Шаар калкы 84%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт.
	Акча бирдиги ‒ багама доллары.~~<br>~~		Акча бирдиги ‒ багама доллары.
	Б. а. ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү.~~<br>~~		Б. а. ‒ БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эл аралык валюта фондунун (1973) мүчөсү.
	Б. а. ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.		Б. а. ‒ Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы ‒ конституциялык монархия.
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb \| none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ100.png \| thumb \| none]]
	Мамл. башчысы ‒ британиялык монарх, анын жерг. өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар ж-а чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>		Мамл. башчысы ‒ британиялык монарх, анын жерг. өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы ‒ Эки палаталуу (сенаттар ж-а чогулуш палатасы) парламент. Саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин демократиялык улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия.<br>Жери түздүктүү, бийикт. 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орт. темп-расы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос ж-а Чоӊ Абако а-нда жалбырагы күбүлмө ж-а дайыма жашыл токой өсөт.<br>Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр ж-а мулат) түзөт. О. эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орт. узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, аялдарыныкы ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; а. и. 19% католик, 76% протестант (а. и. 32% баптистер, 20% англикандар , 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-к-да диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' б-ча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-к-дын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br> Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и а. ч-на таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы ж-а деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Б. а. ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү м-н дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау ш-нын гаванында жайгашкан) деп да аталат. О. эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Б. а. дүйнөдөгү алдынкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген. Өнөр жай райондору Чоӊ Багама а-нда жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа ж-а Лонг-Айленд а-нда туз, Сэнди-Ки а-на жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама а-нда цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако а-нда тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр ж-а кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. А. ч. начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чар
	Жери түздүктүү, бийикт. 60 ''м''ге чейин, карсттык рельеф кеӊири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орт. темп-расы 21‒24°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000‒1600 ''мм''. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос ж-а Чоӊ Абако а-нда жалбырагы күбүлмө ж-а дайыма жашыл токой өсөт.<br>
	Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр ж-а мулат) түзөт. О. эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер ж. б. улуттар жашайт. Калкынын жашынын орт. узактыгы: эркектериники ‒ 73,5, ~~аялдарыны кы~~ ‒ 79,5 жаш. Христиан [95%; а. и. 19% католик, 76% протестант (а. и. 32% баптистер, 20% англикандар , 6% методисттер ж. б.)] динин тутат.<br>
	1492-ж. Х. Колумб аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көӊүлүн буруп, 1629-ж. алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-к-да диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеӊейген. Испания деӊиз каракчыларынан жабырланып келишкен. 1720-ж. капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-ж. арал испандыктарга берилип, бирок ''Версаль тынчтык келишими'' б-ча 1783-ж. Улуу Британияга өткөн. 1838-ж. кулчулук жоюлган. 19-к-дын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет.<br>
	Ички дүӊ продукциясынын көлөмү 7,4 млрд доллар (АКШ, 2009), аны киши башына бөлүштүргөндө 21,7 миӊ доллардан туура келет. Ички дүӊ продукциясынын 90%и тейлөө чөйрөсүнө, 7%и өнөр жайына, 3%и а. ч-на таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы ж-а деӊиз кемелерин каттоо түзөт. Эл аралык аэропорт, ири отелдер, жаӊы курорт райондору курулган. Б. а. ‒ кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү м-н дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау ш-нын гаванында жайгашкан) деп да аталат. О. эле туристтерди кызыктырган «деӊиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-ж. 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризмдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Б. а. дүйнөдөгү алдынкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык офшор банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеӊилдетилген.~~<br>~~
	Өнөр жай райондору Чоӊ Багама а-нда жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), текстиль, тигүү өнөр жайлары иштейт. Чоӊ Инагуа ж-а Лонг-Айленд а-нда туз, Сэнди-Ки а-на жакын арагонит (жылына 1 миӊ ''т'') казылып алынат. 2007-ж. 2 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоӊ Абако, Чоӊ Багама а-нда цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут), Эльютер, Чоӊ Абако а-нда тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраӊ, калемпир, томат, негизинен Чоӊ Абакодо), гүлдөр ж-а кооз дарактар (АКШга экспорттолот) өстүрүлөт. А. ч. начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Бал камыш плантациялары да кескин кыскарган. Мал чар
	[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb \| none]]		[[File:БАГАМА АРАЛДАРЫ102.png \| thumb \| none]]
	басынын негизги тармагы ‒ үй кушун багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун уз. 2,5 миӊ ''км'' (а. и. 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа а-нда). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина ж-а анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>		басынын негизги тармагы ‒ үй кушун багуу . Деӊиз жээктеринен балык, омар, таш бака кармалат. Туризмдин өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган кол өнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, таш баканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун уз. 2,5 миӊ ''км'' (а. и. 1,45 миӊ ''км'' асфальтталган). Ири деӊиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоӊ Инагуа а-нда). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина ж-а анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция.<br>Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) ж-а Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги арх-ра сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия ун-тинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук иск-во), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.<br>
	Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) ж-а Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги арх-ра сакталган. Өкмөт үйү (1803‒06), Ыйык Матвей англикан (1800‒04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанкану» өткөрүлүп турат. Вест-Индия ун-тинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук иск-во), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар.<br>