АЮКЕ - Өзгөртүүлөр тарыхы

Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T05:02:30Z

top: категория кошуу

← Мурунку версиясы		05:02, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''АЮКЕ,''' А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-жылы такка отурган. 1682—83-жылдарда Аюкенин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-жылкы келишим боюнча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Персия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-жылдары Түндүк Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1690-жылы Аюке келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. Аюке 1690-жылы Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-кылымдардын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. Аюке Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-жылдар) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. Аюке акылдуулугу, айлакерлиги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ырайымсыздыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. Аюке Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. Аюке такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>		'''АЮКЕ,''' А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-жылы такка отурган. 1682—83-жылдарда Аюкенин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-жылкы келишим боюнча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Персия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-жылдары Түндүк Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1690-жылы Аюке келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. Аюке 1690-жылы Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-кылымдардын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. Аюке Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-жылдар) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. Аюке акылдуулугу, айлакерлиги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ырайымсыздыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. Аюке Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. Аюке такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>
			[[Категория:1-Том]]

Temirkan, 03:25, 10 Январь (Үчтүн айы) 2024 карата

2024-01-10T03:25:55Z

← Мурунку версиясы		03:25, 10 Январь (Үчтүн айы) 2024 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	'''АЮКЕ,''' А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-ж. такка отурган. 1682—83-~~ж. А-нин~~ аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-ж. келишим ~~б-ча~~ ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Персия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-~~ж. Түн.~~ Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1690-~~ж. А.~~ келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. А. 1690-ж. Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-~~к-дын~~ чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. А. Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-ж.) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. А. акылдуулугу, айлакерлиги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ырайымсыздыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. А. Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. А. такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>		'''АЮКЕ,''' А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-жылы такка отурган. 1682—83-жылдарда Аюкенин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-жылкы келишим боюнча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Персия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-жылдары Түндүк Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1690-жылы Аюке келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. Аюке 1690-жылы Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-кылымдардын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. Аюке Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-жылдар) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. Аюке акылдуулугу, айлакерлиги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ырайымсыздыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. Аюке Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. Аюке такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>

Temirkan, 08:30, 15 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-15T08:30:10Z

← Мурунку версиясы		08:30, 15 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-ж. такка отурган. 1682—83-ж. А-нин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-ж. келишим б-ча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Персия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-ж. Түн. Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1690-ж. А. келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. А. 1690-ж. Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-к-дын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. А. Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-ж.) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. А. акылдуулугу, айлакерлиги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ырайымсыздыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. А. Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. А. такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>		'''АЮКЕ,''' А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-ж. такка отурган. 1682—83-ж. А-нин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-ж. келишим б-ча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Персия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-ж. Түн. Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1690-ж. А. келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. А. 1690-ж. Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-к-дын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. А. Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-ж.) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. А. акылдуулугу, айлакерлиги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ырайымсыздыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. А. Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. А. такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>

Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (7), ж-а → жана (2)

2022-12-05T12:05:40Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (7), ж-а → жана (2)

← Мурунку версиясы		12:05, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-ж. такка отурган. 1682—83-ж. А-нин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-ж. келишим б-ча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү м-н кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' ж-а Персия м-н болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу м-н 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-ж. Түн. Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол м-н 1690-ж. А. келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. А. 1690-ж. Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-к-дын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли м-н Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. А. Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-ж.) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч м-н сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. А. акылдуулугу, айлакерлиги ж-а ырайымсыздыгы м-н белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. А. Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. А. такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>		А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-ж. такка отурган. 1682—83-ж. А-нин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-ж. келишим б-ча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Персия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-ж. Түн. Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1690-ж. А. келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. А. 1690-ж. Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-к-дын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. А. Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-ж.) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. А. акылдуулугу, айлакерлиги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ырайымсыздыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. А. Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. А. такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>

Kerimova-59, 10:06, 10 Март (Жалган куран) 2022 карата

2022-03-10T10:06:22Z

← Мурунку версиясы		10:06, 10 Март (Жалган куран) 2022 -деги абалы
1 -сап:		1 -сап:
	А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ ''Калмак хандыгынын'' ханы (~~1672-жылдан~~). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-ж. такка отурган. 1682—83-ж. А-нин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-ж. келишим б-ча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү м-н кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' ж-а Персия м-н болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу м-н 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-ж. Түн. Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол м-н 1690-ж. А. келишпес атаандаштарынын баарын жок ~~кылып~~, калгандары анын бийлигин таанышкан. А. 1690-ж. ~~далай~~-ламадан хан титулун алган. 17–18-к-дын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли м-н Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. А. Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-ж.) анын калмак атчандары орус армиясынын ~~курамын да~~ согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч м-н сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. А. акылдуулугу, айлакерлиги ж-а ырайымсыздыгы м-н белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. А. Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. А. такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-~~Омбо нун~~ тукумдары Дондуковдор, Дондуков-~~Корса ковдор~~ князь титулуна ээ болушкан.<br>		А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ башкаруучу (1669–90), ''Калмак хандыгынын'' ханы (1690–1724). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-ж. такка отурган. 1682—83-ж. А-нин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-ж. келишим б-ча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү м-н кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' ж-а Персия м-н болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу м-н 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-ж. Түн. Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол м-н 1690-ж. А. келишпес атаандаштарынын баарын жок кылган соң, калгандары анын бийлигин таанышкан. А. 1690-ж. Далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-к-дын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли м-н Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. А. Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-ж.) анын калмак атчандары орус армиясынын курамында согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч м-н сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. А. акылдуулугу, айлакерлиги ж-а ырайымсыздыгы м-н белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. А. Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. А. такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбонун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корсаковдор князь титулуна ээ болушкан.<br>

556-684>KadyrM, 08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-20T08:22:26Z

← Мурунку версиясы	08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

Kadyrm: 1 версия

2022-02-19T19:14:01Z

1 версия

Жаңы барак

А ю х а й [1642 ‒ 19.2.(1.3) 1724] ‒ ''Калмак хандыгынын'' ханы (1672-жылдан). Мончак хандын уулу, ''Жунгар хандыгында'' тарбияланган. 1669-ж. такка отурган. 1682—83-ж. А-нин аскерлери Россияга каршы чыккан башкырт козголоӊдорун талкалоого катышкан. 1683-ж. келишим б-ча ал түбөлүккө орус букаралыгына өтүүгө милдеттенүү м-н кызматы үчүн орус бийликтеринен маяна алып турган. Ошол эле учурда Россиянын Швеция, Осмон империясы, ''Крым хандыгы'' ж-а Персия м-н болгон карама-каршылыктарын, өлкөдөгү көтөрүлүштөрдү өз алдынча саясат жүргүзүүдө ийгиликтүү пайдаланып келген. Россияга таянуу м-н 1670-жылдары Крым хандыгына каршы күрөшүп, 1680‒90-ж. Түн. Кавказга, Казак, Хива, Түркмөн хандыктарына каршы жортуулдарды уюштурган. Болжол м-н 1690-ж. А. келишпес атаандаштарынын баарын жок кылып, калгандары анын бийлигин таанышкан. А. 1690-ж. далай-ламадан хан титулун алган. 17–18-к-дын чегинде өзүнүн уулдарына каршы күрөштө ''Петр I'' ден жардам сурап кайрылган. Уулу Санжип 15 миӊ түтүн эли м-н Жунгар хандыгына (1701) көчүп кеткен. А. Астрахан (1705–06), Булавин көтөрүлүштөрүн (1707–09) басууга жардам берген, ''Түндүк согушунда'' (1700–21-ж.) анын калмак атчандары орус армиясынын курамын да согушкан. Ишенимдүү кызмат өтөгөндүгү үчүн Петр I аны алтын кылыч м-н сыйлаган. Анын тушунда хандыктагы башкаруу системасы, салык чогултуу, сот иштерин жүргүзүү тартипке келтирилген. А. акылдуулугу, айлакерлиги ж-а ырайымсыздыгы м-н белгилүү болуп, 50 жылдан ашуун бийлеген. А. Калмыкиянын тарыхындагы ири саясий ишмер катары белгилүү. А. такка мураскер катары кенже уулу Серен Дондукту калтырган. Анын небереси Дондук-Омбо нун тукумдары Дондуковдор, Дондуков-Корса ковдор князь титулуна ээ болушкан.