Турганбаев Элебай: Created page with "'''АНДРЕЕВ Иван Григорьевич''' [31. 01 (жаңы стиль менен 11. 02). 1744, Россия империясы, Сибирь губерн..."

2025-04-21T09:03:04Z

Created page with "'''АНДРЕЕВ Иван Григорьевич''' [31. 01 (жаңы стиль менен 11. 02). 1744, Россия империясы, Сибирь губерн..."

Жаңы барак

'''АНДРЕЕВ Иван Григорьевич''' [31. 01 (жаңы стиль менен 11. 02). 1744, [[Россия империясы]], [[Сибирь]] губерниясы, Тобол (Тобольск) шаары – 29.04.1824, Россия империясы, [[Батыш Сибирь]] генерал-губернаторлугу, Семипалатинск чеби] – аскер инженер-топографы, край таануучу, этнограф, жазуучу, чыгыш таануучу. 1750-жылы Тоболдогу жеке мектептен окуй баштап, 1755-жылдан аны [[монастыр]]да уланткан. 1757-жылдан драгун полкунда кызмат өтөп жүрүп, гарнизондук мектепти бүтүргөн. 1758-жылдан капрал, 1763-жылдан подпрапорщик, 1766-жылдан прапорщик, 1768-жылдан подпоручик. 1772-жылы капитан чинин алып, Петропавл чебине которулган. 1776-жылы Семипалатинск чебине которулуп, 1797-жылдан өмүрүнүн аягына чейин инженер-топограф болуп кызмат кылган. 1784-жылы Сибирь корпусунун командири генерал-поручик Н. Г. Огаревдун буйругу менен кыргыз-кайсактардын ([[казактар]]) тарыхын жазууга киришкен. 1784-жыл ичинде Тюмень, Тобол, Семипалатинск, Петропавл чептериндеги [[архив]] маалыматтары менен толук таанышып чыгып, ошол эле жылы «Орто жүздөгү кыргыз-кайсактары тууралуу баян» деген чоң эмгегинин алгачкы вариантын бүтүргөн. Бирок ал эмгектин маанисин толук түшүнө албаган генерал Огарев көп жерин кыскартууну буюрган. Толук түрүндө «Описание средней орды киргиз-кайсаков с принадлежащими и касающимися до сего народа дополнениями, прилежащих к российской границе сибирской линии по части колыванской и тобольской губерний к крепостям, собранное 1785 года капитаном Андреевым» деп аталган капиталдык бул эмгектин аягына 1790-жылы 14-апрелде чыккан. Анда И. Г. Андреев алгачкылардан И. Миллер П. Рычков, В. Н. Татищевдин эмгектерин пайдаланып, «кыргыз» деген аталыштын [[этимология]]сын, алар жашаган жер, урууларга бөлүнүшү тууралуу кененирээк маалымат берген. Мисалы, «Жапайы, кара же таш (тоо) кыргыздар жөнүндө» («О диких, черных или закаменных киргизах») деген бөлүмүндө [[кыргыздар]] менен казактарды (кайсак) эки элге ажыратууга аракет жасаган. Булардан тышкары Андреевдин аталган эмгегинен ошол мезгилдеги кыргыз-казак (кара: [[Бердикожо баатыр]]), кыргыз-кытай чек аралары, алардын өз ара мамилеси тууралуу сыяктуу баалуу маалыматтарды табууга болот.

Ад.: Русские путешственники и исследователи о киргизах. Фр., 1975; Аристов Н. А. Усуни и киргизы или Кара-киргизи. Б., 200; Алымбаев Ж. Кыргызтаану маселелери орус тарыхнаамасында (XVIII к. экинчи жарымы – XX к. башы). //Кыргыздар.14 томдук. Т. 7. Б., 2011.

АНДРЕЕВ Иван Григорьевич - Өзгөртүүлөр тарыхы

Турганбаев Элебай: Created page with "'''АНДРЕЕВ Иван Григорьевич''' [31. 01 (жаңы стиль менен 11. 02). 1744, Россия империясы, Сибирь губерн..."