http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90АНГОЛА - Өзгөртүүлөр тарыхы2026-06-01T05:30:00ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.36.2http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=69728&oldid=prevGulira, 04:48, 2 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата2026-02-02T04:48:47Z<p></p>
<a href="http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=69728&oldid=68119">Өзгөртүүлөрдү көрсөтүү</a>Gulirahttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=68119&oldid=prevLera, 09:09, 29 Июль (Теке) 2025 карата2025-07-29T09:09:46Z<p></p>
<a href="http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=68119&oldid=65415">Өзгөртүүлөрдү көрсөтүү</a>Lerahttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=65415&oldid=prevKadyrm: /* Маданияты */ категория кошуу2024-09-12T03:51:39Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Маданияты: </span> категория кошуу</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:51, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">18 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">18 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Билим берүү системасы мектепке чейинки мекемелерди (бала бакча; даярдоо класстарын), жалпы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> толук орто билим</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Билим берүү системасы мектепке чейинки мекемелерди (бала бакча; даярдоо класстарын), жалпы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> толук орто билим</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>берүүнү, ЖОЖ камтыйт. Башталгыч билим алуу (1-4 класска чейин) милдеттүү түрдө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> акысыз, базалык билим берүү 8 жылдык орто мектепте окутулат. Ошондой эле атайын жумушчуларды даярдоо мектептери да бар (1 жылдан 4 жылга чейин). Бүтүрүүчүлөр кесиптик-техникалык окуу жайларына (орто окуу жайларына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 3-4 жылдык мектептерге) жолдомо алышат. 1980-ж. экономикалык <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> саясий кыйынчылыктарга байланыштуу кыскарган. Учурда абитуриенттер ЖОЖ атайын даярдоо курстарынан өтүшөт. Жогорку окуу жайы: Луандадагы А. Нетто атындагы мамлекеттик университети (1963-жылы негизделген) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 3 жеке менчик университет. Луандада 8 илим-изилдөө институт, гидрометеорология <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> геофизика (1879), геологиялык кызмат (1914), документтерди <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тарых изилдөө борбору (1933), медициналык (1955), ветеринардык изилдөө (1965), пахта борбору (1970), Африка <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чет тилдер (1978), педагогикалык <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> социалдык изилдөө институттары (1980) бар. Луандада ошондой эле муниципалдык (1873-жылы негизделген), улуттук ири китепканалар (1968) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> улуттук музей (1938) жайгашкан. Анголанын адабияты 19-кылымдын ортосунан баштап португал тилинде өнүгүп келген. Алгачкы адабиятынын өнүгүшүнө улуттук идеяларды даңазалоо, лирикалык поэзиялар (Ж. да Силва Майя Феррейра, Ж. Д. Кордейру да Матта) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күндөлүк турмуш тууралуу романдар (П. Ф. Машаду, А. Трони, А. ди Асис Жуниор) таандык. Адабияттын 2-этаптагы (1940-70-жылдар) өнүгүшүндө антиколониалдык мотив күч алган (А. Нето, А. Жасинту, М. Антониу, А. Лара, прозаиктер Ф. М. ди Каштру Сороменью). 3-этап (1970- 90-жылдар) өлкөнүн жалпы коомдук саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданий турмушунун жаңылануусуна байланыштуу (Ж. Луандина Виейра, О. Рибаш). Тарыхый романдар (М. Пакавира, Э. Абраншиш), драматургия (Пепеталанин пьесалары) өнүгө баштаган. Төртүнчү, «постсоциалисттик» этапта Анголанын адабиятына Анголадагы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Африкадагы жаңы көз караштагы окуялар, революциялык жандануудан баш тартуу ж. б. саясий окуялар мүнөздүү (Пепетела, Ж. Э. Агуалуза).<br>Өлкөнүн түндүгүндө аска бетиндеги жаныбарлардын сүрөттөрү сакталган. Илгертеден жыгачка оймо-чийме түшүрүп көркөмдөө (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> жол башчылардын тактысын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адамдардын, жаныбарлардын статуэткаларын кооздоо) салттары өнүккөн. Чөп, бутак, самандан керектүү буюмдарды согуп жасоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байыртадан кесиптенишет. 17-кылымдан Анголага келген португалдар көркөмдөп кесүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өрмөк согууну өркүндөтүшкөн. Европалыктардын келиши <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жээктерди коргоочу (Сан-Мигел, 1576 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бенгела, 1617) чептер, европалык типтеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> португалиялык барокко <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алгачкы классикалык стилдеги турак жайлар салына баштап, шаарлар пайда болгон. Үйлөр казык каркастардын үстүнө түз бурч же тегерек формада салынып, бутак же саман <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жабылган. 20-кылымдын башынан азыркы европалык архитектуралык курулушгар курулган. 1970-жылдын ортосунан профессионалдык көркөм сүрөт искусствосу өнүгө баштаган.<br>Архаикалык маданий эстеликтери: Бие тоосунан табылган темир идиофондор. Орто кылымдагы Лунда, Ндонго мамлекетинин маданиятында салтанаттуу жолугушуулар оркестрдин коштоосунда болуп, пилдин сөөгүнөн жасалган үйлөмө аспаптар (мисалы, 1491-жылы Конго королу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жолугушууда) колдонулган. 1490-жылы португалдардын келиши <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> европалык үйлөмө аспаптар таралган. Христиан дининин таралышы чиркөөлөрдө хор ырдоо, коңгуроолорду колдонууну өнүктүргөн. 1578-жылы бакунго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> амбунду элинин аскер музыкасы жаралса, 1648-жылы өлкөнүн түндүк-батышында ксилофондо ойноо салтка айланган. 17-кылымда идиофондордун түрү, маримба, бир беттүү барабан, нгаба, лонга коңгуроосу; рог эпугу, нсамби (плуриарк) муз. жаа аспаптары таралган. Шаар музыка маданияты португалдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> бразилиялыктардын таасиринде калыптанган. 20-кылымда музыка Луанданын амбунду-португалдык бий маданиятында (кадука, семба, ребита бийлери) негизги ролду ойногон. 1957-жылы «Нгола ритмуш» ансамбли (латын-америкалык бийлер, гитара <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> идиофондордун коштоосунда румба, меренге <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> самба бийи аткарылган), 1982-жылы ансамблдин жетекчиси Лисеу Виейра Диаш расмий түрдө жаңы (азыркы) музыканын лидери болуп калган. 1960-жылдын ортосунда саясий ырларды ырчылар А. Мингаш, Р. Мингаш, К. Ламартин жайылтышкан. 1960-80-жылдарда «Кисанже», «Илля» ансамблдери өзгөчө орунду ээлеп, анда ырчылар М. Тете, П. Каштру ырдашкан. Композитордук традициянын өкүлдөрү: Ф. Мукенга, Ж. М. Машаду, Ф. да Сиш. 1975-жылдан кийин гитарист, ырчы Массано (амбунду) белгилүү болуп, коңшу өлкөлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон маданий байланыштар өнүгөт. Анголанын саны боюнча эң көп деп эсептелген овимбунду элинин традициялуу музыкасын биринчи жолу жазып алуу 1913-жылы ишке ашырылса, чокве <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> лувалс элдериники – 1950-жылы жазылган. 1956-жылы Луандада музыка <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бий мектеби негизделген. Анголада музыкалык аспаптардын коллекциясы Дунду музейинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лиссабондогу (Португалия) Этнология музейинде сакталып турат (Португалия).<br>Ад.: ''Хазанов А. М., Притворов А. В.'' Ангола. М., 1979; ''Фитуни Л. Л.'' Ангола: природа, население, экономика. М., 1985; Ангола. Современное состояние. Перспективы развития. Отношения с Россией//Ученые записки Института Африки РАН. 1999. Вып. 7. ''Мириманов В. Б.'' Искусство Тропической Африки. М., 1986.<br>''Р. Карачалова, А. Орозов, Ш. Керимова, Ж. Абдилова.''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>берүүнү, ЖОЖ камтыйт. Башталгыч билим алуу (1-4 класска чейин) милдеттүү түрдө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> акысыз, базалык билим берүү 8 жылдык орто мектепте окутулат. Ошондой эле атайын жумушчуларды даярдоо мектептери да бар (1 жылдан 4 жылга чейин). Бүтүрүүчүлөр кесиптик-техникалык окуу жайларына (орто окуу жайларына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 3-4 жылдык мектептерге) жолдомо алышат. 1980-ж. экономикалык <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> саясий кыйынчылыктарга байланыштуу кыскарган. Учурда абитуриенттер ЖОЖ атайын даярдоо курстарынан өтүшөт. Жогорку окуу жайы: Луандадагы А. Нетто атындагы мамлекеттик университети (1963-жылы негизделген) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 3 жеке менчик университет. Луандада 8 илим-изилдөө институт, гидрометеорология <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> геофизика (1879), геологиялык кызмат (1914), документтерди <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тарых изилдөө борбору (1933), медициналык (1955), ветеринардык изилдөө (1965), пахта борбору (1970), Африка <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чет тилдер (1978), педагогикалык <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> социалдык изилдөө институттары (1980) бар. Луандада ошондой эле муниципалдык (1873-жылы негизделген), улуттук ири китепканалар (1968) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> улуттук музей (1938) жайгашкан. Анголанын адабияты 19-кылымдын ортосунан баштап португал тилинде өнүгүп келген. Алгачкы адабиятынын өнүгүшүнө улуттук идеяларды даңазалоо, лирикалык поэзиялар (Ж. да Силва Майя Феррейра, Ж. Д. Кордейру да Матта) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күндөлүк турмуш тууралуу романдар (П. Ф. Машаду, А. Трони, А. ди Асис Жуниор) таандык. Адабияттын 2-этаптагы (1940-70-жылдар) өнүгүшүндө антиколониалдык мотив күч алган (А. Нето, А. Жасинту, М. Антониу, А. Лара, прозаиктер Ф. М. ди Каштру Сороменью). 3-этап (1970- 90-жылдар) өлкөнүн жалпы коомдук саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданий турмушунун жаңылануусуна байланыштуу (Ж. Луандина Виейра, О. Рибаш). Тарыхый романдар (М. Пакавира, Э. Абраншиш), драматургия (Пепеталанин пьесалары) өнүгө баштаган. Төртүнчү, «постсоциалисттик» этапта Анголанын адабиятына Анголадагы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Африкадагы жаңы көз караштагы окуялар, революциялык жандануудан баш тартуу ж. б. саясий окуялар мүнөздүү (Пепетела, Ж. Э. Агуалуза).<br>Өлкөнүн түндүгүндө аска бетиндеги жаныбарлардын сүрөттөрү сакталган. Илгертеден жыгачка оймо-чийме түшүрүп көркөмдөө (<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> жол башчылардын тактысын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адамдардын, жаныбарлардын статуэткаларын кооздоо) салттары өнүккөн. Чөп, бутак, самандан керектүү буюмдарды согуп жасоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байыртадан кесиптенишет. 17-кылымдан Анголага келген португалдар көркөмдөп кесүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өрмөк согууну өркүндөтүшкөн. Европалыктардын келиши <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жээктерди коргоочу (Сан-Мигел, 1576 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Бенгела, 1617) чептер, европалык типтеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> португалиялык барокко <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алгачкы классикалык стилдеги турак жайлар салына баштап, шаарлар пайда болгон. Үйлөр казык каркастардын үстүнө түз бурч же тегерек формада салынып, бутак же саман <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жабылган. 20-кылымдын башынан азыркы европалык архитектуралык курулушгар курулган. 1970-жылдын ортосунан профессионалдык көркөм сүрөт искусствосу өнүгө баштаган.<br>Архаикалык маданий эстеликтери: Бие тоосунан табылган темир идиофондор. Орто кылымдагы Лунда, Ндонго мамлекетинин маданиятында салтанаттуу жолугушуулар оркестрдин коштоосунда болуп, пилдин сөөгүнөн жасалган үйлөмө аспаптар (мисалы, 1491-жылы Конго королу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жолугушууда) колдонулган. 1490-жылы португалдардын келиши <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> европалык үйлөмө аспаптар таралган. Христиан дининин таралышы чиркөөлөрдө хор ырдоо, коңгуроолорду колдонууну өнүктүргөн. 1578-жылы бакунго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> амбунду элинин аскер музыкасы жаралса, 1648-жылы өлкөнүн түндүк-батышында ксилофондо ойноо салтка айланган. 17-кылымда идиофондордун түрү, маримба, бир беттүү барабан, нгаба, лонга коңгуроосу; рог эпугу, нсамби (плуриарк) муз. жаа аспаптары таралган. Шаар музыка маданияты португалдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> бразилиялыктардын таасиринде калыптанган. 20-кылымда музыка Луанданын амбунду-португалдык бий маданиятында (кадука, семба, ребита бийлери) негизги ролду ойногон. 1957-жылы «Нгола ритмуш» ансамбли (латын-америкалык бийлер, гитара <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> идиофондордун коштоосунда румба, меренге <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> самба бийи аткарылган), 1982-жылы ансамблдин жетекчиси Лисеу Виейра Диаш расмий түрдө жаңы (азыркы) музыканын лидери болуп калган. 1960-жылдын ортосунда саясий ырларды ырчылар А. Мингаш, Р. Мингаш, К. Ламартин жайылтышкан. 1960-80-жылдарда «Кисанже», «Илля» ансамблдери өзгөчө орунду ээлеп, анда ырчылар М. Тете, П. Каштру ырдашкан. Композитордук традициянын өкүлдөрү: Ф. Мукенга, Ж. М. Машаду, Ф. да Сиш. 1975-жылдан кийин гитарист, ырчы Массано (амбунду) белгилүү болуп, коңшу өлкөлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон маданий байланыштар өнүгөт. Анголанын саны боюнча эң көп деп эсептелген овимбунду элинин традициялуу музыкасын биринчи жолу жазып алуу 1913-жылы ишке ашырылса, чокве <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> лувалс элдериники – 1950-жылы жазылган. 1956-жылы Луандада музыка <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бий мектеби негизделген. Анголада музыкалык аспаптардын коллекциясы Дунду музейинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лиссабондогу (Португалия) Этнология музейинде сакталып турат (Португалия).<br>Ад.: ''Хазанов А. М., Притворов А. В.'' Ангола. М., 1979; ''Фитуни Л. Л.'' Ангола: природа, население, экономика. М., 1985; Ангола. Современное состояние. Перспективы развития. Отношения с Россией//Ученые записки Института Африки РАН. 1999. Вып. 7. ''Мириманов В. Б.'' Искусство Тропической Африки. М., 1986.<br>''Р. Карачалова, А. Орозов, Ш. Керимова, Ж. Абдилова.''</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr>
</table>Kadyrmhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=60961&oldid=prevTemirkan, 10:52, 5 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата2023-12-05T10:52:04Z<p></p>
<a href="http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=60961&oldid=55830">Өзгөртүүлөрдү көрсөтүү</a>Temirkanhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=55830&oldid=prevBegay, 05:29, 25 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата2023-09-25T05:29:56Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:29, 25 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АНГОЛА, А н г о л а<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del> Р е с п у б л и к а с ы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Африканын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш.</del>-батышындагы мамлекет. Түндүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-чыгышынан Конго, Конго <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Демокр. </del>Республикасы, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш.</del>-чыгышынан Замбия, түштүгүнөн Намибия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Батышын Атлантика океаны чулгап жатат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Порту </del>-[[File:АНГОЛА_75.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АНГОЛА,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>А н г о л а Р е с п у б л и к а с ы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Африканын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк</ins>-батышындагы мамлекет. Түндүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-чыгышынан Конго, Конго <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Демократиялык </ins>Республикасы, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк</ins>-чыгышынан Замбия, түштүгүнөн Намибия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Батышын Атлантика океаны чулгап жатат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Португалиянын мурунку колониясы мурунку колониясы (1973</ins>-[[File:АНГОЛА_75.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АНГОЛА_76.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АНГОЛА_76.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">галиянын мурунку колониясы (1973-</del>жылдын<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del>1-январынан автономия «штаты», ага чейин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–«алыскы </del>деңиз провинциясы»). Анча чоң эмес Кабинда анклавы Анголадан 30 ''км'' түндүктө, Конго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Конго <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Демокр. </del>Республикасынын ортосундагы аймакта жайгашкан. Аянты 1246,7 миң ''км<sup>2</sup>.'' Калкы 12,8 млн (2009). Борбору – Луанда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш. Мамл</del>. тили – португал тили. Акча бирдиги – кванза. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Адм.</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айм. </del>жактан 18 провинцияга бөлүнөт.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жылдын 1-январынан автономия «штаты», ага чейин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– «алыскы </ins>деңиз провинциясы»). Анча чоң эмес Кабинда анклавы Анголадан 30 ''км'' түндүктө, Конго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Конго <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Демократиялык </ins>Республикасынын ортосундагы аймакта жайгашкан. Аянты 1246,7 миң ''км<sup>2</sup>.'' Калкы 12,8 млн (2009). Борбору – Луанда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мамлекеттик </ins>тили – португал тили. Акча бирдиги – кванза. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Администрациялык</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аймактык </ins>жактан 18 провинцияга бөлүнөт.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Мамлекеттик түзүлүшү.==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Мамлекеттик түзүлүшү.==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>– унитардык мамлекет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-нын </del>Конституциясы 1975-ж. 11-ноябрда кабыл алынган. Башкаруу формасы – аралаш республика. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мамл. </del><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өкмөт башчысы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–президент </del>(ал 5 жылга шайланат). Президент бардык мамл. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ин-ттардын </del>башында турат. Мыйзам чыгаруучу бийликтин жогорку органы – бир палаталуу Улуттук чогулуш (220 депутаттан турат). Аткаруу бийлигин президент, премьер-министр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> министрлерден турган өкмөт ишке ашырат. Ал Улуттук чогулуштун алдында жоопкер. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">A-да </del>көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары: Анголаны боштондукка чыгаруу элдик кыймылы (МПЛА), Анголаны толук боштондукка чыгаруу Улуттук союзу (УНИТА) ж. б.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ангола </ins>– унитардык мамлекет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Анголанын </ins>Конституциясы 1975-ж. 11-ноябрда кабыл алынган. Башкаруу формасы – аралаш республика. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мамлекеттик </ins><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өкмөт башчысы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– президент </ins>(ал 5 жылга шайланат). Президент бардык мамл. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">институттардын </ins>башында турат. Мыйзам чыгаруучу бийликтин жогорку органы – бир палаталуу Улуттук чогулуш (220 депутаттан турат). Аткаруу бийлигин президент, премьер-министр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> министрлерден турган өкмөт ишке ашырат. Ал Улуттук чогулуштун алдында жоопкер. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Aнголада </ins>көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары: Анголаны боштондукка чыгаруу элдик кыймылы (МПЛА), Анголаны толук боштондукка чыгаруу Улуттук союзу (УНИТА) ж. б.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өлкөнүн көп бөлүгүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийикт. </del>1000 ''м''ден ашкан бөксө тоолор ээлейт. Алардын батышы көтөрүңкү келип, деңиз жээгине тик түшөт. Бөксө тоолордун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">баыш жаты </del>бийигирээк (деңиз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">деңг. бийикт 1000 – 1500 </del>''м),'' эң бийик жери Бий массивиндеги Моко чокусу (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийикт. </del>2620 ''м),'' ал акырындап түндүктү (Конго ойдуңуна), чыгышты (Замбези <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нын </del>өрөөнүн көздөй), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш.</del>чыгышты (Калахариге) карай жапыздайт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>Африка платформасынын аймагын ээлейт.<br> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-нын </del>ички бөлүгүндө жайы жаан-чачындуу, кышы кургак экватордук муссондук; деңиз жээктерине – кургак тропиктик пассаттык климат мүнөздүү. Эң жылуу мезгилинин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. темп-расы </del>(деңиз жээктеринде март, апрель, өлкөнүн ички аймактарында сентябрь же октябрь) 17°дан 28°Сге чейин, салкын мезгилиники (июль, август) 13°–23°С. Жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм,'' эң четки түштүгүндө 600–800 ''мм.'' Деңиз жээктериндеги ойдуңдарга Бенгал муздак агымынын таасири тийип, июлдуку 16–20°С (эң салкын мезгил), мартта 24–26°С (эң жылуу мезгил), жаан-чачын түштүгүндө 50–100 ''мм,'' түндүгүндө 250–500 ''мм.'' Кышында түнкү туман касимбо мүнөздүү.<br>Өлкөнүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-чыгышындагы суулары Конго <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нын </del>алабына кирет. Башкы дарыялары: Касан, Кванго, батышындагылары Атлантика океанына (Кванза, Кунене) куят. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Чыгыштань түн.</del>-чыгышты карай Замбези (Квандо куймасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), Кубанго <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д. </del>(Квито <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>) агат. Дарыялары босоголуу келип, кургакчылыкта соолуп, жаанчыл мезгилде ташкындайт. Гидроэнергетикалык запастарга бай, кеме жүрүүгө ыңгайсыз. Ири көлдөрү жокко эсе. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-нын </del>аймагынын 40% ин токой <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сейрек токой ээлеп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-чыгышында баалуу дарактары негизинен дарыя өрөөндөрүндө (эбен, тоддалия, ланцет) өсөт. Бөксө тоолордун ички бөлүктөрүндө ферралиттүү (күрөң-кызыл) топуракта жалбырагы күбүлмө сейрек токой, түндүгүндө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борб. </del>бөлүгүнүн деңиз жээктериндеги ойдуңдарында (кызыл-бозомук) баобаб, папирус, пальма, бадалдуу саванна өсөт. Батыш <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш.</del>-Батыш Африкадагы суусуз таштуу чөлгө өзгөчөлөнгөн кидик дарагы – вельвичий мүнөздүү. Улуттук парктары: Порту-Алешандри, Камея, Кисама, Муна ж. б.<br> Калкынын 96% ке жакыны банту тилинде сүйлөшөт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн.</del>-батышында банту-бамбанду, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борб. </del>бөлүгүндө овимбунду, амбунду, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-чыгышында вачокве, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш.</del>-батышында <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүндө овамбо, гереро ж. б. мекендейт. Евроафрикалыктар, португал тилинде сүйлөгөн мулаттар да бар. Африкалыктардын көпчүлүгү салт болуп калган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жерг. </del>диндерди, калгандары христиан, ислам ж. б. диндерин тутат. Калкынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. </del>жыштыгы 1 ''км<sup>2</sup>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>10,5 киши. Жээк түздүктөрүндө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дарыя өрөөндөрүндө калк жыш отурукташкан. Калкынын жашынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. </del>узактыгы аялдарыныкы – 53, эркектериники – 51 жаш. Шаар калкы 28%. Ири шаарлары: Луанда, Уамбо (мурдагы Жаңы Лиссабон), Лобиту,</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өлкөнүн көп бөлүгүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийиктиги </ins>1000 ''м''ден ашкан бөксө тоолор ээлейт. Алардын батышы көтөрүңкү келип, деңиз жээгине тик түшөт. Бөксө тоолордун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">батыш жагы </ins>бийигирээк (деңиз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">деңгээлинен бийиктиги 1000–1500 </ins>''м),'' эң бийик жери Бий массивиндеги Моко чокусу (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийиктиги </ins>2620 ''м),'' ал акырындап түндүктү (Конго ойдуңуна), чыгышты (Замбези <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>өрөөнүн көздөй), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк-</ins>чыгышты (Калахариге) карай жапыздайт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ангола </ins>Африка платформасынын аймагын ээлейт.<br> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> Анголанын </ins>ички бөлүгүндө жайы жаан-чачындуу, кышы кургак экватордук муссондук; деңиз жээктерине – кургак тропиктик пассаттык климат мүнөздүү. Эң жылуу мезгилинин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо температурасы </ins>(деңиз жээктеринде март, апрель, өлкөнүн ички аймактарында сентябрь же октябрь) 17°дан 28°Сге чейин, салкын мезгилиники (июль, август) 13°–23°С. Жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм,'' эң четки түштүгүндө 600–800 ''мм.'' Деңиз жээктериндеги ойдуңдарга Бенгал муздак агымынын таасири тийип, июлдуку 16–20°С (эң салкын мезгил), мартта 24–26°С (эң жылуу мезгил), жаан-чачын түштүгүндө 50–100 ''мм,'' түндүгүндө 250–500 ''мм.'' Кышында түнкү туман касимбо мүнөздүү.<br> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Өлкөнүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-чыгышындагы суулары Конго <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>алабына кирет. Башкы дарыялары: Касан, Кванго, батышындагылары Атлантика океанына (Кванза, Кунене) куят. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Чыгыштан түндү</ins>-чыгышты карай Замбези (Квандо куймасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), Кубанго <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясы </ins>(Квито <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>) агат. Дарыялары босоголуу келип, кургакчылыкта соолуп, жаанчыл мезгилде ташкындайт. Гидроэнергетикалык запастарга бай, кеме жүрүүгө ыңгайсыз. Ири көлдөрү жокко эсе. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Анголанын </ins>аймагынын 40%ин токой <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сейрек токой ээлеп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-чыгышында баалуу дарактары негизинен дарыя өрөөндөрүндө (эбен, тоддалия, ланцет) өсөт. Бөксө тоолордун ички бөлүктөрүндө ферралиттүү (күрөң-кызыл) топуракта жалбырагы күбүлмө сейрек токой, түндүгүндө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбордук </ins>бөлүгүнүн деңиз жээктериндеги ойдуңдарында (кызыл-бозомук) баобаб, папирус, пальма, бадалдуу саванна өсөт. Батыш <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк</ins>-Батыш Африкадагы суусуз таштуу чөлгө өзгөчөлөнгөн кидик дарагы – вельвичий мүнөздүү. Улуттук парктары: Порту-Алешандри, Камея, Кисама, Муна ж. б.<br> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Калкынын 96% ке жакыны банту тилинде сүйлөшөт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк</ins>-батышында банту-бамбанду, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбордук </ins>бөлүгүндө овимбунду, амбунду, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-чыгышында вачокве, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк</ins>-батышында <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүгүндө овамбо, гереро ж. б. мекендейт. Евроафрикалыктар, португал тилинде сүйлөгөн мулаттар да бар. Африкалыктардын көпчүлүгү салт болуп калган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жергиликтүү </ins>диндерди, калгандары христиан, ислам ж. б. диндерин тутат. Калкынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо </ins>жыштыгы 1 ''км<sup>2</sup>'' 10,5 киши. Жээк түздүктөрүндө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дарыя өрөөндөрүндө калк жыш отурукташкан. Калкынын жашынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо </ins>узактыгы аялдарыныкы – 53, эркектериники – 51 жаш. Шаар калкы 28%. Ири шаарлары: Луанда, Уамбо (мурдагы Жаңы Лиссабон), Лобиту, Лубанго (Сада-Бандейра), Бенгела, Квито.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Лубанго (Сада-Бандейра), Бенгела, Квито.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Тарыхы.==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Тарыхы.==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-нын аймагында калк байыртадан эле отурукташканы белгилүү. 13-к-да Түн. А-да Конго мамлекети түзүлгөн. А-га европалыктар адеп келген мезгилде (1482-ж. Диогу Кананын португалиялык экспедициясы) Ндонго, Лунда, Бенгела сыяктуу мамлекеттер болгон, 16-17-к-да Матамба, Кассанже мамлекеттери пайда болгон. 15-к-дын аягынан аймакты колониялаштырып баштаган португалдар 16-к-дын башында А-нын жээгине бекемделген бир нече фортторду курушкан [<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> Сан-Паулу-ди-Луанда (1576); колонизаторлордун борбору]. Алар 16-к-дын аягында А-нын батышында колонизаторлорго каршы башталган африкалыктардын көтөрүлүшүнүн мизин майтарып, өлкөнүн ички аймактарына кире башташкан. 16–19-к-дын орто ченине чейин португалдар Американын плантаторлоруна кулдарды сатуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алектенишип, болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 5 млнго жакын анголалыктарды (негизинен Бразилияга) алып чыгышкан. Жерг. элдин нааразычылыгы күчөп, көтөрүлүштөр чыккан. Натыйжада, бул кыймылдар колонизаторлордун ичкери кирүүсүнө тоскоолдук кылган. 1885–91-ж. Португалия, Бельгия, Германия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Англиянын ортосунда түзүлгөн келишим б-ча А-нын азыркы чек арасы аныкталгандыгына карабастан, Португалия А-нын аймагын толугу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1920-жылдын башында гана каратып алган. 1956-жылдары А-ны эркиндикке чыгаруу үчүн Анголаны боштондукка чыгаруу элдик кыймылы (МПЛА), 1966-ж. Анголаны толук боштондукка чыгаруу улуттук союзу</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-нын аймагында калк байыртадан эле отурукташканы белгилүү. 13-к-да Түн. А-да Конго мамлекети түзүлгөн. А-га европалыктар адеп келген мезгилде (1482-ж. Диогу Кананын португалиялык экспедициясы) Ндонго, Лунда, Бенгела сыяктуу мамлекеттер болгон, 16-17-к-да Матамба, Кассанже мамлекеттери пайда болгон. 15-к-дын аягынан аймакты колониялаштырып баштаган португалдар 16-к-дын башында А-нын жээгине бекемделген бир нече фортторду курушкан [<span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> Сан-Паулу-ди-Луанда (1576); колонизаторлордун борбору]. Алар 16-к-дын аягында А-нын батышында колонизаторлорго каршы башталган африкалыктардын көтөрүлүшүнүн мизин майтарып, өлкөнүн ички аймактарына кире башташкан. 16–19-к-дын орто ченине чейин португалдар Американын плантаторлоруна кулдарды сатуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алектенишип, болжол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 5 млнго жакын анголалыктарды (негизинен Бразилияга) алып чыгышкан. Жерг. элдин нааразычылыгы күчөп, көтөрүлүштөр чыккан. Натыйжада, бул кыймылдар колонизаторлордун ичкери кирүүсүнө тоскоолдук кылган. 1885–91-ж. Португалия, Бельгия, Германия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Англиянын ортосунда түзүлгөн келишим б-ча А-нын азыркы чек арасы аныкталгандыгына карабастан, Португалия А-нын аймагын толугу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> 1920-жылдын башында гана каратып алган. 1956-жылдары А-ны эркиндикке чыгаруу үчүн Анголаны боштондукка чыгаруу элдик кыймылы (МПЛА), 1966-ж. Анголаны толук боштондукка чыгаруу улуттук союзу</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l90">90 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">89 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>элдериники – 1950-ж. жазылган. 1956-ж. Луандада музыка <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бий мектеби негизделген. А-да</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>элдериники – 1950-ж. жазылган. 1956-ж. Луандада музыка <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бий мектеби негизделген. А-да</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>муз. аспаптардын коллекциясы Дунду музейинде</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>муз. аспаптардын коллекциясы Дунду музейинде</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лиссабондогу (Португалия) Этнология музейинде сакталып турат (Португалия).<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Лиссабондогу (Португалия) Этнология музейинде сакталып турат (Португалия).<br>Ад.: ''Хазанов А. М., Притворов А. В.'' Ангола. М., 1979; ''Фитуни Л. Л.'' Ангола: природа, население, экономика. М., 1985; Ангола. Современное состояние. Перспективы развития. Отношения с Россией//Ученые записки Института Африки РАН. 1999. Вып. 7. ''Мириманов В. Б.'' Искусство Тропической Африки. М., 1986.<br>''Р. Карачалова, А<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>Орозов, Ш. Керимова, Ж. Абдилова.''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Хазанов А. М., Притворов А. В.'' Ангола. М.,</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1979; ''Фитуни Л. Л.'' Ангола: природа, население,</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>экономика. М., 1985; Ангола. Современное состояние.</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Перспективы развития. Отношения с Россией //</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ученые записки Института Африки РАН. 1999. Вып.</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. ''Мириманов В. Б.'' Искусство Тропической Африки. М., 1986.<br>''Р. Карачалова, А Орозов, Ш. Керимова, Ж. Абдилова.''</div></td><td colspan="2"></td></tr>
</table>Begayhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=31484&oldid=prevKadyrm: clean up, replaced: м-н → <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (17), ж-а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> (43), а. и. → <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> (3)2022-12-05T10:56:02Z<p>clean up, replaced: м-н → <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (17), ж-а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> (43), а. и. → <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> (3)</p>
<a href="http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=31484&oldid=29869">Өзгөртүүлөрдү көрсөтүү</a>Kadyrmhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=29869&oldid=prevRoza, 04:39, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата2022-12-05T04:39:46Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:39, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">5 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">5 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. – унитардык мамлекет. А-нын Конституциясы 1975-ж. 11-ноябрда кабыл алынган. Башкаруу формасы – аралаш республика. Мамл. ж-а өкмөт башчысы –президент (ал 5 жылга шайланат). Президент бардык мамл. ин-ттардын башында турат. Мыйзам чыгаруучу бийликтин жогорку органы – бир палаталуу Улуттук чогулуш (220 депутаттан турат). Аткаруу бийлигин президент, премьер-министр ж-а министрлерден турган өкмөт ишке ашырат. Ал Улуттук чогулуштун алдында жоопкер. A-да көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары: Анголаны боштондукка чыгаруу элдик кыймылы (МПЛА), Анголаны толук боштондукка чыгаруу Улуттук союзу (УНИТА) ж. б.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. – унитардык мамлекет. А-нын Конституциясы 1975-ж. 11-ноябрда кабыл алынган. Башкаруу формасы – аралаш республика. Мамл. ж-а өкмөт башчысы –президент (ал 5 жылга шайланат). Президент бардык мамл. ин-ттардын башында турат. Мыйзам чыгаруучу бийликтин жогорку органы – бир палаталуу Улуттук чогулуш (220 депутаттан турат). Аткаруу бийлигин президент, премьер-министр ж-а министрлерден турган өкмөт ишке ашырат. Ал Улуттук чогулуштун алдында жоопкер. A-да көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары: Анголаны боштондукка чыгаруу элдик кыймылы (МПЛА), Анголаны толук боштондукка чыгаруу Улуттук союзу (УНИТА) ж. б.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өлкөнүн көп бөлүгүн бийикт. 1000 ''м''ден ашкан бөксө тоолор ээлейт. Алардын батышы көтөрүңкү келип, деңиз жээгине тик түшөт. Бөксө тоолордун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">батыш </del>жаты бийигирээк (деңиз деңг. бийикт 1000 – 1500 ''м),'' эң бийик жери Бий массивиндеги Моко чокусу (бийикт. 2620 ''м),'' ал акырындап түндүктү (Конго ойдуңуна), чыгышты (Замбези д-нын өрөөнүн көздөй), түш.чыгышты (Калахариге) карай жапыздайт. А. Африка платформасынын аймагын ээлейт.<br> А-нын ички бөлүгүндө жайы жаан-чачындуу, кышы кургак экватордук муссондук; деңиз жээктерине – кургак тропиктик пассаттык климат мүнөздүү. Эң жылуу мезгилинин орт. темп-расы (деңиз жээктеринде март, апрель, өлкөнүн ички аймактарында сентябрь же октябрь) 17°дан 28°Сге чейин, салкын мезгилиники (июль, август) 13°–23°С. Жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм,'' эң четки түштүгүндө 600–800 ''мм.'' Деңиз жээктериндеги ойдуңдарга Бенгал муздак агымынын таасири тийип, июлдуку 16–20°С (эң салкын мезгил), мартта 24–26°С (эң жылуу мезгил), жаан-чачын түштүгүндө 50–100 ''мм,'' түндүгүндө 250–500 ''мм.'' Кышында түнкү туман касимбо мүнөздүү.<br>Өлкөнүн түн.-чыгышындагы суулары Конго д-нын алабына кирет. Башкы дарыялары: Касан, Кванго, батышындагылары Атлантика океанына (Кванза, Кунене) куят. Чыгыштань түн.-чыгышты карай Замбези (Квандо куймасы м-н), Кубанго д. (Квито м-н) агат. Дарыялары босоголуу келип, кургакчылыкта соолуп, жаанчыл мезгилде ташкындайт. Гидроэнергетикалык запастарга бай, кеме жүрүүгө ыңгайсыз. Ири көлдөрү жокко эсе. А-нын аймагынын 40% ин токой ж-а сейрек токой ээлеп, түн.-чыгышында баалуу дарактары негизинен дарыя өрөөндөрүндө (эбен, тоддалия, ланцет) өсөт. Бөксө тоолордун ички бөлүктөрүндө ферралиттүү (күрөң-кызыл) топуракта жалбырагы күбүлмө сейрек токой, түндүгүндө ж-а борб. бөлүгүнүн деңиз жээктериндеги ойдуңдарында (кызыл-бозомук) баобаб, папирус, пальма, бадалдуу саванна өсөт. Батыш ж-а Түш.-Батыш Африкадагы суусуз таштуу чөлгө өзгөчөлөнгөн кидик дарагы – вельвичий мүнөздүү. Улуттук парктары: Порту-Алешандри, Камея, Кисама, Муна ж. б.<br> Калкынын 96% ке жакыны банту тилинде сүйлөшөт. Түн.-батышында банту-бамбанду, борб. бөлүгүндө овимбунду, амбунду, түн.-чыгышында вачокве, түш.-батышында ж-а түштүгүндө овамбо, гереро ж. б. мекендейт. Евроафрикалыктар, португал тилинде сүйлөгөн мулаттар да бар. Африкалыктардын көпчүлүгү салт болуп калган жерг. диндерди, калгандары христиан, ислам ж. б. диндерин тутат. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''км<sup>2</sup>'' 10,5 киши. Жээк түздүктөрүндө ж-а дарыя өрөөндөрүндө калк жыш отурукташкан. Калкынын жашынын орт. узактыгы аялдарыныкы – 53, эркектериники – 51 жаш. Шаар калкы 28%. Ири шаарлары: Луанда, Уамбо (мурдагы Жаңы Лиссабон), Лобиту,</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өлкөнүн көп бөлүгүн бийикт. 1000 ''м''ден ашкан бөксө тоолор ээлейт. Алардын батышы көтөрүңкү келип, деңиз жээгине тик түшөт. Бөксө тоолордун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">баыш </ins>жаты бийигирээк (деңиз деңг. бийикт 1000 – 1500 ''м),'' эң бийик жери Бий массивиндеги Моко чокусу (бийикт. 2620 ''м),'' ал акырындап түндүктү (Конго ойдуңуна), чыгышты (Замбези д-нын өрөөнүн көздөй), түш.чыгышты (Калахариге) карай жапыздайт. А. Африка платформасынын аймагын ээлейт.<br> А-нын ички бөлүгүндө жайы жаан-чачындуу, кышы кургак экватордук муссондук; деңиз жээктерине – кургак тропиктик пассаттык климат мүнөздүү. Эң жылуу мезгилинин орт. темп-расы (деңиз жээктеринде март, апрель, өлкөнүн ички аймактарында сентябрь же октябрь) 17°дан 28°Сге чейин, салкын мезгилиники (июль, август) 13°–23°С. Жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм,'' эң четки түштүгүндө 600–800 ''мм.'' Деңиз жээктериндеги ойдуңдарга Бенгал муздак агымынын таасири тийип, июлдуку 16–20°С (эң салкын мезгил), мартта 24–26°С (эң жылуу мезгил), жаан-чачын түштүгүндө 50–100 ''мм,'' түндүгүндө 250–500 ''мм.'' Кышында түнкү туман касимбо мүнөздүү.<br>Өлкөнүн түн.-чыгышындагы суулары Конго д-нын алабына кирет. Башкы дарыялары: Касан, Кванго, батышындагылары Атлантика океанына (Кванза, Кунене) куят. Чыгыштань түн.-чыгышты карай Замбези (Квандо куймасы м-н), Кубанго д. (Квито м-н) агат. Дарыялары босоголуу келип, кургакчылыкта соолуп, жаанчыл мезгилде ташкындайт. Гидроэнергетикалык запастарга бай, кеме жүрүүгө ыңгайсыз. Ири көлдөрү жокко эсе. А-нын аймагынын 40% ин токой ж-а сейрек токой ээлеп, түн.-чыгышында баалуу дарактары негизинен дарыя өрөөндөрүндө (эбен, тоддалия, ланцет) өсөт. Бөксө тоолордун ички бөлүктөрүндө ферралиттүү (күрөң-кызыл) топуракта жалбырагы күбүлмө сейрек токой, түндүгүндө ж-а борб. бөлүгүнүн деңиз жээктериндеги ойдуңдарында (кызыл-бозомук) баобаб, папирус, пальма, бадалдуу саванна өсөт. Батыш ж-а Түш.-Батыш Африкадагы суусуз таштуу чөлгө өзгөчөлөнгөн кидик дарагы – вельвичий мүнөздүү. Улуттук парктары: Порту-Алешандри, Камея, Кисама, Муна ж. б.<br> Калкынын 96% ке жакыны банту тилинде сүйлөшөт. Түн.-батышында банту-бамбанду, борб. бөлүгүндө овимбунду, амбунду, түн.-чыгышында вачокве, түш.-батышында ж-а түштүгүндө овамбо, гереро ж. б. мекендейт. Евроафрикалыктар, португал тилинде сүйлөгөн мулаттар да бар. Африкалыктардын көпчүлүгү салт болуп калган жерг. диндерди, калгандары христиан, ислам ж. б. диндерин тутат. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''км<sup>2</sup>'' 10,5 киши. Жээк түздүктөрүндө ж-а дарыя өрөөндөрүндө калк жыш отурукташкан. Калкынын жашынын орт. узактыгы аялдарыныкы – 53, эркектериники – 51 жаш. Шаар калкы 28%. Ири шаарлары: Луанда, Уамбо (мурдагы Жаңы Лиссабон), Лобиту,</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Лубанго (Сада-Бандейра), Бенгела, Квито.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Лубанго (Сада-Бандейра), Бенгела, Квито.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Тарыхы.==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Тарыхы.==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">15 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">15 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-а коалициялык өкмөттү түзүү ж-дөгү Лусак макулдашуусуна (20. 11. 1994) кол коюуга аргасыз болгон. Бирок иш жүзүндө анын шарттарын аткарган эмес. 22. 2. 2002-ж. Ж. Савимби согуш учурунда курман болгон. Анын ордун П. Лукамба Гату ээлеген. 2002-ж. 4-апрелде А-нын жетекчилиги м-н УНИТА ортосунда согуштук аракеттерди токтотуу ж-а жарашуу ж-дө макулдашууга кол коюлган. 2002-ж. ноябрда А-да тынчтык орнотулгандыгы жарыяланган, декабрда БУУ УНИТАга каршы эл аралык санкцияларды алып салган. 2010-ж. жаңы Конституция кабыл алынып, ага ылайык өлкөдө президенттик шайлоо жокко чыгарылып, парламенттик шайлоодо жеңип чыккан партиянын лидери президент болот. MПЛA партиясы 2012-жылдагы парламенттик шайлоодо жеңишке жетишип, Ж. Э. душ Сантуш президенттик кызматты ээлеген. <br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-а коалициялык өкмөттү түзүү ж-дөгү Лусак макулдашуусуна (20. 11. 1994) кол коюуга аргасыз болгон. Бирок иш жүзүндө анын шарттарын аткарган эмес. 22. 2. 2002-ж. Ж. Савимби согуш учурунда курман болгон. Анын ордун П. Лукамба Гату ээлеген. 2002-ж. 4-апрелде А-нын жетекчилиги м-н УНИТА ортосунда согуштук аракеттерди токтотуу ж-а жарашуу ж-дө макулдашууга кол коюлган. 2002-ж. ноябрда А-да тынчтык орнотулгандыгы жарыяланган, декабрда БУУ УНИТАга каршы эл аралык санкцияларды алып салган. 2010-ж. жаңы Конституция кабыл алынып, ага ылайык өлкөдө президенттик шайлоо жокко чыгарылып, парламенттик шайлоодо жеңип чыккан партиянын лидери президент болот. MПЛA партиясы 2012-жылдагы парламенттик шайлоодо жеңишке жетишип, Ж. Э. душ Сантуш президенттик кызматты ээлеген. <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Экономикасы==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Экономикасы==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. – тоо-кен өнөр жайы өнүккөн агрардык өлкө. Ички дүң продукциясынын көлөмү 113,9 млрд доллар, аны киши башына бөлүштүргөндө 8,8 миң доллардан (АКШ; 2009) туура келет. Социалдык-экон. кайра түзүү жүргүзүлүүдө. Өнөр жайдын көп тармагы (а. ч. ассоциациясы ж-а кооперативдер, ири плантацияларда мамл. чарбалар) мамлекеттештирилүүдө. А-дагы тынымсыз согуш экономикага терс таасирин тийгизип келүүдө. Акыркы 15 жылда материалдык чыгым 20 млрд долларга жеткен. Экономиканын негизин тоо кен өнөр жайы түзөт. Нефть (жылына 37 млн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">г</del>, 2004) сапаты б-ча дүйнөдө алдынкы, Африкада 5-орунда турат. Акыркы 10 жылда 20 нефти кени ишке киргизилген. 2005-ж. көлөмү 2 эсе көбөйтүлгөн. Нефтинин 90% Кабинда провинциясында, анын 65% деңизден казылып алынып, өлкөнүн экспортунан түшкөн кирешенин 80–90% ин берет. Алмаз казып алуу б-ча дүйнөдө 6- (Австралия, Конго Демокр. Республикасы, Ботсвана, Россия ж-а ТАРдан кийин), казылган алмаздын суммардык баасы б-ча 3-орунда ( жогорку сапаттагы зергерчиликке керектүү; Ботсвана, Россиядан кийин) турат. 2000-ж. 5,17 млн карат (а. и. зергерчиликке керектүүсү – 4,4 млн карат) алмаз өндүрүлгөн. О. эле темир, түстүү металл (жез), радиоактивдүү (уран) ж-а асыл металлдар, курулуш материалдары (гранит, мрамор, кварц) казылып алынат. Африкадагы өлкөлөрдүн ичинен энергоресурстарга бай өлкө. 2007-ж. 3,7 млрд</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. – тоо-кен өнөр жайы өнүккөн агрардык өлкө. Ички дүң продукциясынын көлөмү 113,9 млрд доллар, аны киши башына бөлүштүргөндө 8,8 миң доллардан (АКШ; 2009) туура келет. Социалдык-экон. кайра түзүү жүргүзүлүүдө. Өнөр жайдын көп тармагы (а. ч. ассоциациясы ж-а кооперативдер, ири плантацияларда мамл. чарбалар) мамлекеттештирилүүдө. А-дагы тынымсыз согуш экономикага терс таасирин тийгизип келүүдө. Акыркы 15 жылда материалдык чыгым 20 млрд долларга жеткен. Экономиканын негизин тоо кен өнөр жайы түзөт. Нефть (жылына 37 млн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">т</ins>, 2004) сапаты б-ча дүйнөдө алдынкы, Африкада 5-орунда турат. Акыркы 10 жылда 20 нефти кени ишке киргизилген. 2005-ж. көлөмү 2 эсе көбөйтүлгөн. Нефтинин 90% Кабинда провинциясында, анын 65% деңизден казылып алынып, өлкөнүн экспортунан түшкөн кирешенин 80–90% ин берет. Алмаз казып алуу б-ча дүйнөдө 6- (Австралия, Конго Демокр. Республикасы, Ботсвана, Россия ж-а ТАРдан кийин), казылган алмаздын суммардык баасы б-ча 3-орунда (жогорку сапаттагы зергерчиликке керектүү; Ботсвана, Россиядан кийин) турат. 2000-ж. 5,17 млн карат (а. и. зергерчиликке керектүүсү – 4,4 млн карат) алмаз өндүрүлгөн. О. эле темир, түстүү металл (жез), радиоактивдүү (уран) ж-а асыл металлдар, курулуш материалдары (гранит, мрамор, кварц) казылып алынат. Африкадагы өлкөлөрдүн ичинен энергоресурстарга бай өлкө. 2007-ж. 3,7 млрд</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''кВт-с'' электр энергиясы (ГЭСтен) өндүрүлгөн. Нефть ажыратуу (жылына 1,6 млн т), текстиль, хим. (самын ж-а кир жуучу каражаттар, хим. жер семирткичтер, дары-дармек, автошина, пенопласт), цемент, кара металлургия, машина куруу («Вольво», «Фиат», «Фольксваген», Япон</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''кВт-с'' электр энергиясы (ГЭСтен) өндүрүлгөн. Нефть ажыратуу (жылына 1,6 млн т), текстиль, хим. (самын ж-а кир жуучу каражаттар, хим. жер семирткичтер, дары-дармек, автошина, пенопласт), цемент, кара металлургия, машина куруу («Вольво», «Фиат», «Фольксваген», Япон</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>мотоциклдери ж-а велосипеддери), тамак-аш</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>мотоциклдери ж-а велосипеддери), тамак-аш</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(ун, пальма майы, кант, балык консервалары</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(ун, пальма майы, кант, балык консервалары</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-а уну) өнөр жайы бар. Айыл чарбага жарактуу жери өлкөнүн аймагынын 21,8% ин ээлейт,<br>а.и. 2,4% айдоо аянты, 0,4% көп жылдык өсүмдүк, 97,2% шалбаа ж-а жайыт. Экспорт үчүн</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-а уну) өнөр жайы бар. Айыл чарбага жарактуу жери өлкөнүн аймагынын 21,8%ин ээлейт,<br>а.и. 2,4% айдоо аянты, 0,4% көп жылдык өсүмдүк, 97,2% шалбаа ж-а жайыт. Экспорт үчүн</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>сизаль, кофе, май пальмасы, күн карама, банан, пахта, тамеки, цитрус өсүмдүктөрү, ички</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>сизаль, кофе, май пальмасы, күн карама, банан, пахта, тамеки, цитрус өсүмдүктөрү, ички</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>керектөөлөрү үчүн жүгөрү, ак жүгөрү (сорго), маниок, фасоль, жашылча айдалат. Сүт-эт багытындагы мал чарбачылыгы, аарычылык</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>керектөөлөрү үчүн жүгөрү, ак жүгөрү (сорго), маниок, фасоль, жашылча айдалат. Сүт-эт багытындагы мал чарбачылыгы, аарычылык</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өнүккөн. Бодо мал, кой, эчки, чочко асыралып, үй кушу багылат. Балыкчылык өнүккөн. Балык – анголалыктардын негизги азык-түлүгү. А-нын аймагынан Кытай, Португалия, Япония, Түш. Корея, Россияга балык уулоого уруксат берилген. Темир жолунун уз. 2,8 миң ''км,'' автомобилдики 51,4 миң ''км.'' Луанда ш-нда Эл аралык аэропорт иштейт. Ири деңиз порттору: Лобиту, Кабинда, Луанда, Намибе, Порту-Амбоин. Соода флотунун тоннажы 26,1 миң ''рег.бр.-т(же''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өнүккөн. Бодо мал, кой, эчки, чочко асыралып, үй кушу багылат. Балыкчылык өнүккөн. Балык – анголалыктардын негизги азык-түлүгү. А-нын аймагынан Кытай, Португалия, Япония, Түш. Корея, Россияга балык уулоого уруксат берилген. Темир жолунун уз. 2,8 миң ''км,'' автомобилдики 51,4 миң ''км.'' Луанда ш-нда Эл аралык аэропорт иштейт. Ири деңиз порттору: Лобиту, Кабинда, Луанда, Намибе, Порту-Амбоин. Соода флотунун тоннажы 26,1 миң ''рег.бр.-т (же'' </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>42,9 миң ''т'' дедвейт). Куур транспортунун уз. 179 ''км'' (1997). Сыртка нефть (чийки), алмаз, нефть продуктылары, жаратылыш газы, кофе, сизаль, пахта, балык унун, консервасын, жыгач чыгарат. Сырттан машина, электр жабдууларын, дары, текстиль, курал-жарак алат. Негизги соода өнөктөштөрү: Португалия, ТАР, АКШ, Нидерланд, Франция, Бразилия, Улуу</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>42,9 миң ''т'' дедвейт). Куур транспортунун уз. 179 ''км'' (1997). Сыртка нефть (чийки), алмаз, нефть продуктылары, жаратылыш газы, кофе, сизаль, пахта, балык унун, консервасын, жыгач чыгарат. Сырттан машина, электр жабдууларын, дары, текстиль, курал-жарак алат. Негизги соода өнөктөштөрү: Португалия, ТАР, АКШ, Нидерланд, Франция, Бразилия, Улуу</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Британия.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Британия.<br></div></td></tr>
</table>Rozahttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=29841&oldid=prevRoza, 11:30, 2 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата2022-12-02T11:30:56Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:30, 2 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ангола Республикасы </del>- Африканын түш.-батышындагы мамлекет. Түндүгүнөн ж-а түн.-чыгышынан Конго, Конго Демокр. Республикасы, түш.-чыгышынан Замбия, түштүгүнөн Намибия м-н чектешет. Батышын Атлантика океаны чулгап жатат. Порту -[[File:АНГОЛА_75.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''АНГОЛА, А н г о л а''' Р е с п у б л и к а с ы </ins>- Африканын түш.-батышындагы мамлекет. Түндүгүнөн ж-а түн.-чыгышынан Конго, Конго Демокр. Республикасы, түш.-чыгышынан Замбия, түштүгүнөн Намибия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>м-н чектешет. Батышын Атлантика океаны чулгап жатат. Порту -[[File:АНГОЛА_75.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АНГОЛА_76.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АНГОЛА_76.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>галиянын мурунку колониясы (1973-жылдын<br>1-январынан автономия «штаты», ага чейин –«алыскы деңиз провинциясы»). Анча чоң эмес Кабинда анклавы Анголадан 30 ''км'' түндүктө, Конго ж-а Конго Демокр. Республикасынын ортосундагы аймакта жайгашкан. Аянты 1246,7 миң ''км<sup>2</sup>.'' Калкы 12,8 млн (2009). Борбору – Луанда ш. Мамл. тили – португал тили. Акча бирдиги – кванза. Адм.-айм. жактан 18 провинцияга бөлүнөт.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>галиянын мурунку колониясы (1973-жылдын<br>1-январынан автономия «штаты», ага чейин –«алыскы деңиз провинциясы»). Анча чоң эмес Кабинда анклавы Анголадан 30 ''км'' түндүктө, Конго ж-а Конго Демокр. Республикасынын ортосундагы аймакта жайгашкан. Аянты 1246,7 миң ''км<sup>2</sup>.'' Калкы 12,8 млн (2009). Борбору – Луанда ш. Мамл. тили – португал тили. Акча бирдиги – кванза. Адм.-айм. жактан 18 провинцияга бөлүнөт.<br></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">5 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">5 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. – унитардык мамлекет. А-нын Конституциясы 1975-ж. 11-ноябрда кабыл алынган. Башкаруу формасы – аралаш республика. Мамл. ж-а өкмөт башчысы –президент (ал 5 жылга шайланат). Президент бардык мамл. ин-ттардын башында турат. Мыйзам чыгаруучу бийликтин жогорку органы – бир палаталуу Улуттук чогулуш (220 депутаттан турат). Аткаруу бийлигин президент, премьер-министр ж-а министрлерден турган өкмөт ишке ашырат. Ал Улуттук чогулуштун алдында жоопкер. A-да көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары: Анголаны боштондукка чыгаруу элдик кыймылы (МПЛА), Анголаны толук боштондукка чыгаруу Улуттук союзу (УНИТА) ж. б.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. – унитардык мамлекет. А-нын Конституциясы 1975-ж. 11-ноябрда кабыл алынган. Башкаруу формасы – аралаш республика. Мамл. ж-а өкмөт башчысы –президент (ал 5 жылга шайланат). Президент бардык мамл. ин-ттардын башында турат. Мыйзам чыгаруучу бийликтин жогорку органы – бир палаталуу Улуттук чогулуш (220 депутаттан турат). Аткаруу бийлигин президент, премьер-министр ж-а министрлерден турган өкмөт ишке ашырат. Ал Улуттук чогулуштун алдында жоопкер. A-да көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары: Анголаны боштондукка чыгаруу элдик кыймылы (МПЛА), Анголаны толук боштондукка чыгаруу Улуттук союзу (УНИТА) ж. б.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өлкөнүн көп бөлүгүн бийикт. 1000 ''м<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</del>''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өлкөнүн көп бөлүгүн бийикт. 1000 ''м''ден ашкан бөксө тоолор ээлейт. Алардын батышы көтөрүңкү келип, деңиз жээгине тик түшөт. Бөксө тоолордун батыш жаты бийигирээк (деңиз деңг. бийикт 1000 – 1500 ''м),'' эң бийик жери Бий массивиндеги Моко чокусу (бийикт. 2620 ''м),'' ал акырындап түндүктү (Конго ойдуңуна), чыгышты (Замбези д-нын өрөөнүн көздөй), түш.чыгышты (Калахариге) карай жапыздайт. А. Африка платформасынын аймагын ээлейт.<br> А-нын ички бөлүгүндө жайы жаан-чачындуу, кышы кургак экватордук муссондук; деңиз жээктерине – кургак тропиктик пассаттык климат мүнөздүү. Эң жылуу мезгилинин орт. темп-расы (деңиз жээктеринде март, апрель, өлкөнүн ички аймактарында сентябрь же октябрь) 17°дан 28°Сге чейин, салкын мезгилиники (июль, август) 13°–23°С. Жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм,'' эң четки түштүгүндө 600–800 ''мм.'' Деңиз жээктериндеги ойдуңдарга Бенгал муздак агымынын таасири тийип, июлдуку 16–20°С (эң салкын мезгил), мартта 24–26°С (эң жылуу мезгил), жаан-чачын түштүгүндө 50–100 ''мм,'' түндүгүндө 250–500 ''мм.'' Кышында түнкү туман касимбо мүнөздүү.<br>Өлкөнүн түн.-чыгышындагы суулары Конго д-нын алабына кирет. Башкы дарыялары: Касан, Кванго, батышындагылары Атлантика океанына (Кванза, Кунене) куят. Чыгыштань түн.-чыгышты карай Замбези (Квандо куймасы м-н), Кубанго д. (Квито м-н) агат. Дарыялары босоголуу келип, кургакчылыкта соолуп, жаанчыл мезгилде ташкындайт. Гидроэнергетикалык запастарга бай, кеме жүрүүгө ыңгайсыз. Ири көлдөрү жокко эсе. А-нын аймагынын 40% ин токой ж-а сейрек токой ээлеп, түн.-чыгышында баалуу дарактары негизинен дарыя өрөөндөрүндө (эбен, тоддалия, ланцет) өсөт. Бөксө тоолордун ички бөлүктөрүндө ферралиттүү (күрөң-кызыл) топуракта жалбырагы күбүлмө сейрек токой, түндүгүндө ж-а борб. бөлүгүнүн деңиз жээктериндеги ойдуңдарында (кызыл-бозомук) баобаб, папирус, пальма, бадалдуу саванна өсөт. Батыш ж-а Түш.-Батыш Африкадагы суусуз таштуу чөлгө өзгөчөлөнгөн кидик дарагы – вельвичий мүнөздүү. Улуттук парктары: Порту-Алешандри, Камея, Кисама, Муна ж. б.<br> Калкынын 96% ке жакыны банту тилинде сүйлөшөт. Түн.-батышында банту-бамбанду, борб. бөлүгүндө овимбунду, амбунду, түн.-чыгышында вачокве, түш.-батышында ж-а түштүгүндө овамбо, гереро ж. б. мекендейт. Евроафрикалыктар, португал тилинде сүйлөгөн мулаттар да бар. Африкалыктардын көпчүлүгү салт болуп калган жерг. диндерди, калгандары христиан, ислам ж. б. диндерин тутат. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">км<sup>2</sup></ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>10,5 киши. Жээк түздүктөрүндө ж-а дарыя өрөөндөрүндө калк жыш отурукташкан. Калкынын жашынын орт. узактыгы аялдарыныкы – 53, эркектериники – 51 жаш. Шаар калкы 28%. Ири шаарлары: Луанда, Уамбо (мурдагы Жаңы Лиссабон), Лобиту,</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ден ашкан бөксө тоолор ээлейт. Алардын батышы көтөрүңкү келип, деңиз жээгине тик түшөт. Бөксө тоолордун батыш жаты бийигирээк (деңиз деңг. бийикт 1000 – 1500 ''м),'' эң бийик жери Бий массивиндеги Моко чокусу (бийикт. 2620 ''м),'' ал акырындап түндүктү (Конго ойдуңуна), чыгышты (Замбези д-нын өрөөнүн көздөй), түш.чыгышты (Калахариге) карай жапыздайт. А. Африка платформасынын аймагын ээлейт.<br> А-нын ички бөлүгүндө жайы жаан-чачындуу, кышы кургак экватордук муссондук; деңиз жээктерине – кургак тропиктик пассаттык климат мүнөздүү. Эң жылуу мезгилинин орт. темп-расы (деңиз жээктеринде март, апрель, өлкөнүн ички аймактарында сентябрь же октябрь) 17°дан 28°Сге чейин, салкын мезгилиники (июль, август) 13°–23°С. Жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм,'' эң четки түштүгүндө 600–800 ''мм.'' Деңиз жээктериндеги ойдуңдарга Бенгал муздак агымынын таасири тийип, июлдуку 16–20°С (эң салкын мезгил), мартта 24–26°С (эң жылуу мезгил), жаан-чачын түштүгүндө 50–100 ''мм,'' түндүгүндө 250–500 ''мм.'' Кышында түнкү туман касимбо мүнөздүү.<br>Өлкөнүн түн.-чыгышындагы суулары Конго д-нын алабына кирет. Башкы дарыялары: Касан, Кванго, батышындагылары Атлантика океанына (Кванза, Кунене) куят. Чыгыштань түн.-чыгышты карай Замбези (Квандо куймасы м-н), Кубанго д. (Квито м-н) агат. Дарыялары босоголуу келип, кургакчылыкта соолуп, жаанчыл мезгилде ташкындайт. Гидроэнергетикалык запастарга бай, кеме жүрүүгө ыңгайсыз. Ири көлдөрү жокко эсе. А-нын аймагынын 40% ин токой ж-а сейрек токой ээлеп, түн.-чыгышында баалуу дарактары негизинен дарыя өрөөндөрүндө (эбен, тоддалия, ланцет) өсөт.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del>Бөксө тоолордун ички бөлүктөрүндө ферралиттүү (күрөң-кызыл) топуракта жалбырагы күбүлмө сейрек токой, түндүгүндө ж-а борб. бөлүгүнүн деңиз жээктериндеги ойдуңдарында (кызыл-бозомук) баобаб, папирус, пальма, бадалдуу саванна өсөт. Батыш ж-а Түш.-Батыш Африкадагы суусуз таштуу чөлгө өзгөчөлөнгөн кидик дарагы – вельвичий мүнөздүү. Улуттук парктары: Порту-Алешандри, Камея, Кисама, Муна ж. б.<br> Калкынын 96% ке жакыны банту тилинде сүйлөшөт. Түн.-батышында банту-бамбанду, борб. бөлүгүндө овимбунду, амбунду, түн.-чыгышында вачокве, түш.-батышында ж-а түштүгүндө овамбо, гереро ж. б. мекендейт. Евроафрикалыктар, португал тилинде сүйлөгөн мулаттар да бар. Африкалыктардын көпчүлүгү салт болуп калган жерг. диндерди, калгандары христиан, ислам ж. б. диндерин тутат. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">км2</del>''10,5 киши. Жээк түздүктөрүндө ж-а дарыя өрөөндөрүндө калк жыш отурукташкан. Калкынын жашынын орт. узактыгы аялдарыныкы – 53, эркектериники – 51 жаш. Шаар калкы 28%. Ири шаарлары: Луанда, Уамбо (мурдагы Жаңы Лиссабон), Лобиту,</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Лубанго (Сада-Бандейра), Бенгела, Квито.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Лубанго (Сада-Бандейра), Бенгела, Квито.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Тарыхы.==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Тарыхы.==</div></td></tr>
</table>Rozahttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=28997&oldid=prevTemirkan, 10:21, 24 -ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата2022-11-24T10:21:23Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:21, 24 -ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">20 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">20 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>мотоциклдери ж-а велосипеддери), тамак-аш</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>мотоциклдери ж-а велосипеддери), тамак-аш</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(ун, пальма майы, кант, балык консервалары</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(ун, пальма майы, кант, балык консервалары</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-а уну) өнөр жайы бар. Айыл чарбага жарактуу жери өлкөнүн аймагынын 21,8% ин ээлейт,<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-а уну) өнөр жайы бар. Айыл чарбага жарактуу жери өлкөнүн аймагынын 21,8% ин ээлейт,<br>а.и. 2,4% айдоо аянты, 0,4% көп жылдык өсүмдүк, 97,2% шалбаа ж-а жайыт. Экспорт үчүн</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>а. и. 2,4% айдоо аянты, 0,4% көп жылдык өсүмдүк, 97,2% шалбаа ж-а жайыт. Экспорт үчүн</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>сизаль, кофе, май пальмасы, күн карама, банан, пахта, тамеки, цитрус өсүмдүктөрү, ички</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>сизаль, кофе, май пальмасы, күн карама, банан, пахта, тамеки, цитрус өсүмдүктөрү, ички</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>керектөөлөрү үчүн жүгөрү, ак жүгөрү (сорго), маниок, фасоль, жашылча айдалат. Сүт-эт багытындагы мал чарбачылыгы, аарычылык</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>керектөөлөрү үчүн жүгөрү, ак жүгөрү (сорго), маниок, фасоль, жашылча айдалат. Сүт-эт багытындагы мал чарбачылыгы, аарычылык</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өнүккөн. Бодо мал, кой, эчки, чочко асыралып,</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өнүккөн. Бодо мал, кой, эчки, чочко асыралып, үй кушу багылат. Балыкчылык өнүккөн. Балык – анголалыктардын негизги азык-түлүгү. А-нын аймагынан Кытай, Португалия, Япония, Түш. Корея, Россияга балык уулоого уруксат берилген. Темир жолунун уз. 2,8 миң ''км,'' автомобилдики 51,4 миң ''км.'' Луанда ш-нда Эл аралык аэропорт иштейт. Ири деңиз порттору: Лобиту, Кабинда, Луанда, Намибе, Порту-Амбоин. Соода флотунун тоннажы 26,1 миң ''рег.бр.-т(же''<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>үй кушу багылат. Балыкчылык өнүккөн. Балык – анголалыктардын негизги азык-түлүгү.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>42,9 миң ''т'' дедвейт). Куур транспортунун уз. 179 ''км'' (1997). Сыртка нефть (чийки), алмаз, нефть продуктылары, жаратылыш газы, кофе, сизаль, пахта, балык унун, консервасын, жыгач чыгарат. Сырттан машина, электр жабдууларын, дары, текстиль, курал-жарак алат. Негизги соода өнөктөштөрү: Португалия, ТАР, АКШ, Нидерланд, Франция, Бразилия, Улуу</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-нын аймагынан Кытай, Португалия, Япония,</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Түш. Корея, Россияга балык уулоого уруксат берилген. Темир жолунун уз. 2,8 миң ''км,'' автомобилдики 51,4 миң ''км.'' Луанда ш-нда Эл аралык</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>аэропорт иштейт. Ири деңиз порттору: Лобиту,</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Кабинда, Луанда, Намибе, Порту-Амбоин. Соода флотунун тоннажы 26,1 миң ''рег.бр.-т(же''<br></div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>42,9 миң ''т'' дедвейт). Куур транспортунун уз.</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>179 ''км'' (1997). Сыртка нефть (чийки), алмаз,</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>нефть продуктылары, жаратылыш газы, кофе,</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>сизаль, пахта, балык унун, консервасын, жыгач чыгарат. Сырттан машина, электр жабдууларын, дары, текстиль, курал-жарак алат. Негизги соода өнөктөштөрү: Португалия, ТАР,</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>АКШ, Нидерланд, Франция, Бразилия, Улуу</div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Британия.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Британия.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Маданияты.==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Маданияты.==</div></td></tr>
</table>Temirkanhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=28996&oldid=prevTemirkan, 10:07, 24 -ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата2022-11-24T10:07:23Z<p></p>
<a href="http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9E%D0%9B%D0%90&diff=28996&oldid=15855">Өзгөртүүлөрдү көрсөтүү</a>Temirkan