http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%9B-%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%97%D0%A3%D0%A0%D0%98АЛ-БАЛАЗУРИ - Өзгөртүүлөр тарыхы2026-06-01T23:58:59ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.36.2http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9B-%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%97%D0%A3%D0%A0%D0%98&diff=67426&oldid=prevТурганбаев Элебай, 02:46, 19 Апрель (Чын куран) 2025 карата2025-04-19T02:46:55Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:46, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛ-БАЛАЗУРИ''' [толук аты-жөнү Абу-л-Хасан Ахмад ибн Йахйа ибн Жабир ибн Дауд ал-Балазури (туулган жылы жана жери белгисиз – болжол менен 892-жыл)] – персиялык (фарси) мусулман тарыхчысы, «Китаб футух ал-булдан» (Өлкөлөрдү жеңип алуу тууралуу китеп) аттуу белгилүү эмгектин автору. Ал-Балазуринин өмүрү толук белгисиз, негизинен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Багдадда </del>жана азыркы Сириянын шаарларында билим алып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Аббасиддердин </del>династиясына таандык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">халифтер </del>менен жакын мамиледе болгон. Автор аталган эмгегин 820–892-жылдар аралыгында жазган жана анда Мухаммед <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">пайгамбардын </del>мезгилинен баштап, арабдардын Түндүк Африка, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Испанияга </del>жасаган жүрүштөрүн баяндап, кийин Ирак, Иран, Орто <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Азияны </del>каратып алышы менен аяктайт. Бирок «Китаб футух ал-булдандын» толук варианты сакталып калган эмес, бизге автордун өзү түзгөн анын кыскача варианты гана жеткен. Анда автор ар бир аймакты өзүнчө бөлүмдөргө бөлүп, тарыхый окуяларды хронологиялык тартипке салып, иреттүү берген. Өзгөчө Араб <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">халифатынын </del>түзүлүшү, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">арабдардын </del>Хорасан, Мавераннахр, Шаш, Испиджабга жасаган жортуулдары, башында Низак тархан турган түрктөрдүн арабдарга каршылык көрсөтүшү тууралуу башка эмгектерде жолукпаган айрым маалыматтар бар. Ошондой эле арабдардын аскер башчысы Кутейба ибн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Муслимдин </del>(669–715) Фергана өрөөнү жана Сыр-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дарыянын </del>чыгышына жасаган жортуулдары айтылат. Аталган эмгек арабдардын Орто Азияны басып алуу мезгилиндеги тарыхый баалуу булактардын бири болуп саналат. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛ-БАЛАЗУРИ''' [толук аты-жөнү Абу-л-Хасан Ахмад ибн Йахйа ибн Жабир ибн Дауд ал-Балазури (туулган жылы жана жери белгисиз – болжол менен 892-жыл)] – персиялык (фарси) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>мусулман<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>тарыхчысы, «Китаб футух ал-булдан» (Өлкөлөрдү жеңип алуу тууралуу китеп) аттуу белгилүү эмгектин автору. Ал-Балазуринин өмүрү толук белгисиз, негизинен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Багдад]]да </ins>жана азыркы Сириянын шаарларында билим алып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Аббасиддер]]дин </ins>династиясына таандык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[халиф]]тер </ins>менен жакын мамиледе болгон. Автор аталган эмгегин 820–892-жылдар аралыгында жазган жана анда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Мухаммед <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">пайгамбар]]дын </ins>мезгилинен баштап, арабдардын Түндүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Африка<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Испания]]га </ins>жасаган жүрүштөрүн баяндап, кийин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ирак<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Иран<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Орто <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Азия]]ны </ins>каратып алышы менен аяктайт. Бирок «Китаб футух ал-булдандын» толук варианты сакталып калган эмес, бизге автордун өзү түзгөн анын кыскача варианты гана жеткен. Анда автор ар бир аймакты өзүнчө бөлүмдөргө бөлүп, тарыхый окуяларды хронологиялык тартипке салып, иреттүү берген. Өзгөчө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Араб <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">халифаты]]нын </ins>түзүлүшү, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[арабдар]]дын [[</ins>Хорасан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Мавераннахр<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, Шаш, Испиджабга жасаган жортуулдары, башында Низак тархан турган түрктөрдүн арабдарга каршылык көрсөтүшү тууралуу башка эмгектерде жолукпаган айрым маалыматтар бар. Ошондой эле арабдардын аскер башчысы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Кутейба ибн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Муслим]]дин </ins>(669–715) Фергана өрөөнү жана <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Сыр-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дарыя]]нын </ins>чыгышына жасаган жортуулдары айтылат. Аталган эмгек арабдардын Орто Азияны басып алуу мезгилиндеги тарыхый баалуу булактардын бири болуп саналат. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Материалы по истории туркмен и Туркмении, Т. I. VII—XV вв. Арабские и персидские источники. М.-Л., 1939.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Материалы по истории туркмен и Туркмении, Т. I. VII—XV вв. Арабские и персидские источники. М.-Л., 1939.</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9B-%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%97%D0%A3%D0%A0%D0%98&diff=67090&oldid=prevТурганбаев Элебай: Created page with "'''АЛ-БАЛАЗУРИ''' [толук аты-жөнү Абу-л-Хасан Ахмад ибн Йахйа ибн Жабир ибн Дауд ал-Балазури (туулга..."2025-01-23T10:39:44Z<p>Created page with "'''АЛ-БАЛАЗУРИ''' [толук аты-жөнү Абу-л-Хасан Ахмад ибн Йахйа ибн Жабир ибн Дауд ал-Балазури (туулга..."</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div>'''АЛ-БАЛАЗУРИ''' [толук аты-жөнү Абу-л-Хасан Ахмад ибн Йахйа ибн Жабир ибн Дауд ал-Балазури (туулган жылы жана жери белгисиз – болжол менен 892-жыл)] – персиялык (фарси) мусулман тарыхчысы, «Китаб футух ал-булдан» (Өлкөлөрдү жеңип алуу тууралуу китеп) аттуу белгилүү эмгектин автору. Ал-Балазуринин өмүрү толук белгисиз, негизинен Багдадда жана азыркы Сириянын шаарларында билим алып, Аббасиддердин династиясына таандык халифтер менен жакын мамиледе болгон. Автор аталган эмгегин 820–892-жылдар аралыгында жазган жана анда Мухаммед пайгамбардын мезгилинен баштап, арабдардын Түндүк Африка, Испанияга жасаган жүрүштөрүн баяндап, кийин Ирак, Иран, Орто Азияны каратып алышы менен аяктайт. Бирок «Китаб футух ал-булдандын» толук варианты сакталып калган эмес, бизге автордун өзү түзгөн анын кыскача варианты гана жеткен. Анда автор ар бир аймакты өзүнчө бөлүмдөргө бөлүп, тарыхый окуяларды хронологиялык тартипке салып, иреттүү берген. Өзгөчө Араб халифатынын түзүлүшү, арабдардын Хорасан, Мавераннахр, Шаш, Испиджабга жасаган жортуулдары, башында Низак тархан турган түрктөрдүн арабдарга каршылык көрсөтүшү тууралуу башка эмгектерде жолукпаган айрым маалыматтар бар. Ошондой эле арабдардын аскер башчысы Кутейба ибн Муслимдин (669–715) Фергана өрөөнү жана Сыр-Дарыянын чыгышына жасаган жортуулдары айтылат. Аталган эмгек арабдардын Орто Азияны басып алуу мезгилиндеги тарыхый баалуу булактардын бири болуп саналат. <br />
<br />
Ад.: Материалы по истории туркмен и Туркмении, Т. I. VII—XV вв. Арабские и персидские источники. М.-Л., 1939.</div>Турганбаев Элебай