http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3АКCЫ РАЙОНУ - Өзгөртүүлөр тарыхы2026-06-02T03:18:00ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.36.2http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=69283&oldid=prevGulira, 10:32, 13 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-13T10:32:22Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:32, 13 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-жылы уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-жылы Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-жылы Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Малкалды </del>[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-жылы уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-жылы Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-жылы Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мал калды </ins>[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-жылы районго Караван, 1963-жылы Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-жылы Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 138544 (2022). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң ''т'' май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-жылы уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-жылы Cыны, 1923-жылы Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-жылы Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-жылы районго Караван, 1963-жылы Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-жылы Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 138544 (2022). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң ''т'' май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-жылы уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-жылы Cыны, 1923-жылы Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-жылы Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr>
</table>Gulirahttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=64597&oldid=prevKadyrm: /* top */ категория кошуу2024-09-12T02:56:41Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> категория кошуу</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:56, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-жылы уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-жылы Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-жылы Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-жылы уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-жылы Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-жылы Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-жылы районго Караван, 1963-жылы Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-жылы Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 138544 (2022). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң ''т'' май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-жылы уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-жылы Cыны, 1923-жылы Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-жылы Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-жылы районго Караван, 1963-жылы Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-жылы Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 138544 (2022). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң ''т'' май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-жылы уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-жылы Cыны, 1923-жылы Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-жылы Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr>
</table>Kadyrmhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=62640&oldid=prevTemirkan, 06:41, 17 Январь (Үчтүн айы) 2024 карата2024-01-17T06:41:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:41, 17 Январь (Үчтүн айы) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-жылы уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-жылы Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-жылы Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-жылы уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-жылы Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-жылы Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-жылы районго Караван, 1963-жылы Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-жылы Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">113,0 миӊ </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2009</del>). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң ''т'' май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-жылы уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-жылы Cыны, 1923-жылы Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-жылы Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-жылы районго Караван, 1963-жылы Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-жылы Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">138544 </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2022</ins>). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң ''т'' май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-жылы уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-жылы Cыны, 1923-жылы Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-жылы Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
</table>Temirkanhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=56551&oldid=prevAdina, 10:42, 16 -октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата2023-10-16T10:42:25Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:42, 16 -октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-жылы уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-жылы Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-жылы Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-жылы уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-жылы Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-жылы Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-жылы районго Караван, 1963-жылы Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-жылы Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң т май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-жылы уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-жылы Cыны, 1923-жылы Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-жылы Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-жылы районго Караван, 1963-жылы Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-жылы Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>т<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-жылы уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-жылы Cыны, 1923-жылы Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-жылы Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
</table>Adinahttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=55398&oldid=prevTemirkan, 04:57, 15 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата2023-09-15T04:57:16Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:57, 15 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>районго Караван, 1963-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң т май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Cыны, 1923-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>районго Караван, 1963-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо боюнча 95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы ‒ айыл чарбасы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агрардык реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамлекеттик үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 миң т май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май заводунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Cыны, 1923-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Кербен кыштагында ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, музыкалык мектеп, 2 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 маданият үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
</table>Temirkanhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=55019&oldid=prevBegay, 04:07, 1 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата2023-09-01T04:07:21Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:07, 1 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ –''' Жалал-Абад облусунун түндүк-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар району деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен шаары (2004-жылдан шаар). 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар району жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр району Жаӊы-Жол району деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкалды [[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. ч-сы</del>. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агр. </del>реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>дан эгиндери, тамеки, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>картошка, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>пахта, жашылча, бахча, 2,3 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>айдалат. Бодо мал, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>кой-эчки, жылкы асыралат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">з-дунун </del>базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыш-нда </del>ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">муз. </del>мектеп, 2 кесиптик-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тех. </del>окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-т </del>үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы Жаңы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука райондору кошулуп, борбору Караван кыштагы болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал райондору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол району А к с ы р а й о н у деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түндүк-батышынан Чаткал, түндүк-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен райондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен шаары.<br> Райондун аймагы Нарын дарыясынын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түндүк, түндүк-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орточо температурасы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түштүк бөлүгүндө 290 ''мм'', түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түндүк-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, ошондой эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>95,1%), ошондой эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒ айыл чарбасы</ins>. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агрардык </ins>реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">миң т </ins>май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">заводунун </ins>базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер-Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыштагында </ins>ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">музыкалык </ins>мектеп, 2 кесиптик-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">техникалык </ins>окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданият </ins>үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
</table>Begayhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=55018&oldid=prevBegay, 03:45, 1 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата2023-09-01T03:45:13Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:45, 1 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</del>''' Жалал-Абад <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл-нун түн.</del>-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ну </del>деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыш. </del>(2004-жылдан шаар) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">болгон</del>. 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ну </del>жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ну </del>Жаӊы-Жол <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ну </del>деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Малкал</del>[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–</ins>''' Жалал-Абад <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусунун түндүк</ins>-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">району </ins>деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары </ins>(2004-жылдан шаар). 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">району </ins>жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">району </ins>Жаӊы-Жол <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">району </ins>деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Малкалды </ins>[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ды </del>(азыркы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жаӊы</del>-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ндору </del>кошулуп, борбору Караван <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыш. </del>болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ндору </del>кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ну </del>А к с <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>р<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-ну </del>деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш.</del>-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-батышынан Чаткал, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ндору </del><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш</del>.<br>Райондун аймагы Нарын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нын </del>оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. темп-расы </del>тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш. </del>бөлүгүндө 290 ''мм'', <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн. </del><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша -Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо б-ча 95,1%), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. </del>жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы а. ч-сы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агр. реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамл. үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май з-дунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен кыш-нда ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, муз. мектеп, 2 кесиптик-тех. окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 мад-т үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(азыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жаңы</ins>-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">райондору </ins>кошулуп, борбору Караван <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыштагы </ins>болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">райондору </ins>кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">району </ins>А к с <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ы </ins>р <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а й о н у </ins>деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк</ins>-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-батышынан Чаткал, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">райондору </ins><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары</ins>.<br> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Райондун аймагы Нарын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосунда батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо температурасы </ins>тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк </ins>бөлүгүндө 290 ''мм'', <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк </ins><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша-Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо б-ча 95,1%), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо </ins>жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы а. ч-сы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агр. реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамл. үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май з-дунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен кыш-нда ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, муз. мектеп, 2 кесиптик-тех. окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 мад-т үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
</table>Begayhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=33684&oldid=prevTemirkan, 06:53, 22 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата2022-12-22T06:53:07Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:53, 22 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ -''' Жалал-Абад обл-нун түн.-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар р-ну деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен кыш. (2004-жылдан шаар) болгон. 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар р-ну жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр р-ну Жаӊы-Жол р-ну деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкал[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ -''' Жалал-Абад обл-нун түн.-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар р-ну деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен кыш. (2004-жылдан шаар) болгон. 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар р-ну жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр р-ну Жаӊы-Жол р-ну деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкал[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ды (азыркы Жаӊы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука р-ндору кошулуп, борбору Караван кыш. болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал р-ндору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол р-ну А к с р-ну деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түш.-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түн.-батышынан Чаткал, түн.-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен р-ндору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен ш.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ды (азыркы Жаӊы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука р-ндору кошулуп, борбору Караван кыш. болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал р-ндору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол р-ну А к с р-ну деп аталат. Түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түш.-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түн.-батышынан Чаткал, түн.-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен р-ндору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен ш.<br>Райондун аймагы Нарын д-нын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түн., түн.-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ортосунда </ins>батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орт. темп-расы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒3°C</ins>, июлдуку <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">24‒25°C</ins>; тоолорунда январдыкы ‒4...<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒5°C</ins>, июлдуку <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18‒22°C</ins>. Жылдык жаан-чачыны райондун түш. бөлүгүндө 290 ''мм'', түн. <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түн.-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша -Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, о. эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо б-ча 95,1%), о. эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы а. ч-сы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агр. реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамл. үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май з-дунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен кыш-нда ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, муз. мектеп, 2 кесиптик-тех. окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 мад-т үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун аймагы Нарын д-нын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түн., түн.-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ортосун да </del>батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орт. темп-расы тоо этегиндеги <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒3&nbsp;°C</del>, июлдуку <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">24‒25&nbsp;°C</del>; тоолорунда январдыкы ‒4...<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒5&nbsp;°C</del>, июлдуку <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18‒22&nbsp;°C</del>. Жылдык жаан-чачыны райондун түш. бөлүгүндө 290 ''мм'', түн. <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түн.-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша -Ата)'', Кара-Суу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, о. эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br></div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо б-ча 95,1%), о. эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы а. ч-сы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> агр. реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамл. үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май з-дунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен кыш-нда ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, муз. мектеп, 2 кесиптик-тех. окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 мад-т үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td colspan="2"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=30802&oldid=prevKadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ж-а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> (6)2022-12-05T09:36:19Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: м-н → <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ж-а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> (6)</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:36, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ -''' Жалал-Абад обл-нун түн.-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар р-ну деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен кыш. (2004-жылдан шаар) болгон. 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар р-ну жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр р-ну Жаӊы-Жол р-ну деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкал[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКСЫ РАЙОНУ -''' Жалал-Абад обл-нун түн.-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар р-ну деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен кыш. (2004-жылдан шаар) болгон. 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар р-ну жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр р-ну Жаӊы-Жол р-ну деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкал[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ды (азыркы Жаӊы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука р-ндору кошулуп, борбору Караван кыш. болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал р-ндору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол р-ну А к с р-ну деп аталат. Түштүгүнөн ж-а түш.-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түн.-батышынан Чаткал, түн.-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен р-ндору м-н чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен ш.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ды (азыркы Жаӊы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука р-ндору кошулуп, борбору Караван кыш. болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал р-ндору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол р-ну А к с р-ну деп аталат. Түштүгүнөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>түш.-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түн.-батышынан Чаткал, түн.-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен р-ндору <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>менен</span> </ins>чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен ш.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун аймагы Нарын д-нын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түн., түн.-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосун да батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орт. темп-расы тоо этегиндеги ж-а тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒3°C</del>, июлдуку <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">24‒25°C</del>; тоолорунда январдыкы ‒4...<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒5°C</del>, июлдуку <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18‒22°C</del>. Жылдык жаан-чачыны райондун түш. бөлүгүндө 290 ''мм'', түн. ж-а түн.-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша -Ата)'', Кара-Суу ж-а анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, о. эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ ж-а кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун аймагы Нарын д-нын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түн., түн.-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосун да батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орт. темп-расы тоо этегиндеги <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒3&nbsp;°C</ins>, июлдуку <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">24‒25&nbsp;°C</ins>; тоолорунда январдыкы ‒4...<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‒5&nbsp;°C</ins>, июлдуку <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18‒22&nbsp;°C</ins>. Жылдык жаан-чачыны райондун түш. бөлүгүндө 290 ''мм'', түн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>түн.-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша -Ата)'', Кара-Суу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, о. эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо б-ча 95,1%), о. эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы а. ч-сы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер ж-а агр. реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамл. үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май з-дунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен кыш-нда ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, муз. мектеп, 2 кесиптик-тех. окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 мад-т үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо б-ча 95,1%), о. эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы а. ч-сы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>агр. реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамл. үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май з-дунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен кыш-нда ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, муз. мектеп, 2 кесиптик-тех. окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 мад-т үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. ''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
</table>Kadyrmhttp://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%D0%90%D0%9AC%D0%AB_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=26674&oldid=prevRoza, 10:23, 4 -октябрь (Тогуздун айы) 2022 карата2022-10-04T10:23:38Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:23, 4 -октябрь (Тогуздун айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 -сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 -сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> ‒ </del>Жалал-Абад обл-нун түн.-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар р-ну деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен кыш. (2004-жылдан шаар) болгон. 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар р-ну жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр р-ну Жаӊы-Жол р-ну деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкал</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''АКСЫ РАЙОНУ -''' </ins>Жалал-Абад обл-нун түн.-батышында жайгашкан. 1928-ж. уюшулуп, Кызыл-Жар р-ну деп аталган. Курамына Чаткал, Ала-Бука, Кербен, Таш-Көмүр аймактары кирип, Жалал-Абад кантонуна баш ийген. Райондун борбору ‒ Кербен кыш. (2004-жылдан шаар) болгон. 1936-ж. Ала-Бука, Чаткал, Кербен, Таш-Көмүр өз алдынча район болуп түзүлүп, Кызыл-Жар р-ну жоюлуп кеткен. 1943-ж. Таш-Көмүргө шаар статусу берилгенине байланыштуу Таш-Көмүр р-ну Жаӊы-Жол р-ну деп аталып, райондун борбору Таш-Көмүрдөн Малкал[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АКCЫ РАЙОНУ6.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ды (азыркы Жаӊы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука р-ндору кошулуп, борбору Караван кыш. болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал р-ндору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол р-ну А к с р-ну деп аталат. Түштүгүнөн ж-а түш.-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түн.-батышынан Чаткал, түн.-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен р-ндору м-н чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен ш.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del>ды (азыркы Жаӊы-Жол) айылына көчүрүлгөн. 1958-ж. районго Караван, 1963-ж. Чаткал, Ала-Бука р-ндору кошулуп, борбору Караван кыш. болуп калат. 1969-ж. Ала-Бука, Чаткал р-ндору кайрадан бөлүнүп чыккан. 1991-жылдан Жаӊы-Жол р-ну А к с р-ну деп аталат. Түштүгүнөн ж-а түш.-батышынан Өзбекстан, батышынан Ала-Бука, түн.-батышынан Чаткал, түн.-чыгышынан Токтогул, чыгышынан Ноокен р-ндору м-н чектешет. Аянты 4,6 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 113,0 миӊ (2009). Райондо 67 кыштакты бириктирген 11 айыл аймагы бар. Борбору ‒ Кербен ш.<br></div></td><td colspan="2"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун аймагы Нарын д-нын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түн., түн.-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосун да батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орт. темп-расы тоо этегиндеги ж-а тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түш. бөлүгүндө 290 ''мм'', түн. ж-а түн.-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша -Ата)'', Кара-Суу ж-а анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, о. эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ ж-а кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун аймагы Нарын д-нын оӊ куймасы ''Кара-Суу'' суусунун алабын бүт ээлейт. Жери тоолуу. Түн., түн.-батыш тарабында ''Чаткал'', түштүгүндө Бозбу-Тоо, чыгышында ''Ат-Ойнок'' кырка тоолору жайгашкан. Алардын ортосун да батыштан чыгышка карай Кербен түздүгү созулуп жатат. Кен байлыктары: таш көмүр, курулуш материалдары. Климаты континенттик, жайы ысык, кышы анча суук эмес. Январдын орт. темп-расы тоо этегиндеги ж-а тоо арасындагы дыйканчылык зоналарында ‒2...‒3°C, июлдуку 24‒25°C; тоолорунда январдыкы ‒4...‒5°C, июлдуку 18‒22°C. Жылдык жаан-чачыны райондун түш. бөлүгүндө 290 ''мм'', түн. ж-а түн.-чыгыш бөлүгүндө 600‒650 ''мм''ге чейин. Райондун аймагынан ''Пача-Ата (Падыша -Ата)'', Кара-Суу ж-а анын куймалары ‒ ''Авлетим, Ит-Агар, Аркыт'' ж. б. суулары агат. Алты көл бар; эӊ ириси ‒ ''Cары-Челек, ''анын тегерегинде Ийри-Көл, Ала-Көл, Бака-Көл, Кыла-Көл көлдөрү бар. Өрөөндөрдө боз топурак басымдуу, мында шыбак, эрмен, адырашман, жылгын, камгак, ажырык чөптөр, о. эле мисте, бадам ж. б. жемиш бактары өсөт. Тоолору (Чаткал) күрөӊ ж-а кара топурактуу келип, чекилдек, алма, алча, жаӊгак, карагай ж. б. өсөт. ''Cары-Челек биосфера коругу ''уюшулган.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо б-ча 95,1%), о. эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы а. ч-сы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер ж-а агр. реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамл. үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май з-дунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен кыш-нда ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, муз. мектеп, 2 кесиптик-тех. окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 мад-т үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Райондун калкынын көпчүлүгү кыргыз (2009-жылдагы эл каттоо б-ча 95,1%), о. эле өзбек, орус, татар, украин, тажик, уйгур ж. б. улут жашайт. Калкынын орт. жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 22 киши (2003).<br>Райондук чарбанын негизги тармагы а. ч-сы. Анын дыйканчылык тармагы өнүккөн. Айдоо аянты 17909 ''га'' (2004), анын 7691 ''га''сы сугат жер. Жер ж-а агр. реформанын негизинде райондо 5 колхоз, 4 совхоздун ордуна 230 дыйкан, 30 фермердик, 937 жеке, 3 мамл. үрөн чарбалары түзүлгөн. Райондо дан эгиндери, тамеки, картошка, пахта, жашылча, бахча, 2,3 май өсүмдүктөрү, мөмө-жемиш айдалат. Бодо мал, кой-эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат; Өнөр жай ишканаларынан «Ыман-Ата» акционердик коому (1993-ж. «Кербен» сүт-май з-дунун базасында уюшулган), «Гүлазык» жоопкерчилиги чектелген коом (1993-ж. «Кербен» вино цехинин базасында уюшулган), «Мадина» чакан ишканасы (1992-жылдан иштейт; пахта тазалайт, ун чыгарат, жыгач иштетет), «Глейзер -Дунай-Нарын» биргелешкен ишканасы (1997-ж. уюшулган; пахта тазалайт; кубаттуулугу 10 миӊ ''т'') иштейт. <br> Райондо алгачкы мектептер 1919-ж. Cыны, 1923-ж. Ак-Суу (жетим балдар үчүн жатак-мектеп), 1928-ж. Кербен кыш-нда ачылган. Учурда 44 орто, 5 негизги, 8 башталгыч мектеп иштейт. Мындан тышкары райондун аймагында жатак-лицей, 11 бала бакча, спорт мектеби, муз. мектеп, 2 кесиптик-тех. окуу жайы, 2 балдардын эс алуу жайы, 16 мад-т үйү, кинотеатр, музей, эс алуу багы, 20 мечит бар. Райондун калкын борбордук, 6 айылдык оорукана, 3 айылдык врачтык амбулатория, 29 ФАП, 14 дарыкана, CЭC тейлейт. Райондук «Аксы турмушу» гезити кыргыз тилинде чыгат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>''Т. Төрөбекова.'' <br></div></td><td colspan="2"></td></tr>
</table>Roza