http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?action=history&feed=atom&title=%C2%AB%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%99%D0%94%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9C%D0%A3-%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%A7%D0%95%D0%99%D0%98%D0%9D%C2%BB 2026-06-02T13:07:46Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.36.2 http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%C2%AB%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%99%D0%94%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9C%D0%A3-%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%A7%D0%95%D0%99%D0%98%D0%9D%C2%BB&diff=68511&oldid=prev 2025-11-27T10:42:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку версиясы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:42, 27 -ноябрь (Жетинин айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">2 -сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">2 -сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Félix de Rocca. De l'Alaï à l'Amou-Daria: Voyage a travers la Transcaucasie la Transcaspienne la Boukharie, le Ferghanah et les régions prépamiriennes de l'Alaï du Caratéghine et du Darvaz. Paris: Paul Ollendorff, 1896; Постников А. В. Схватка на «Крыше мира»: политики, разведчики и географы в борьбе за Памир в XIX веке. М. 2001.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Félix de Rocca. De l'Alaï à l'Amou-Daria: Voyage a travers la Transcaucasie la Transcaspienne la Boukharie, le Ferghanah et les régions prépamiriennes de l'Alaï du Caratéghine et du Darvaz. Paris: Paul Ollendorff, 1896; Постников А. В. Схватка на «Крыше мира»: политики, разведчики и географы в борьбе за Памир в XIX веке. М. 2001.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:«А»ТАМГАСЫ ...]]</ins></div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай http://wnu.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=%C2%AB%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%99%D0%94%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9C%D0%A3-%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%A7%D0%95%D0%99%D0%98%D0%9D%C2%BB&diff=68510&oldid=prev 2025-11-27T07:14:16Z

<p>Created page with &quot;&#039;&#039;&#039;«АЛАЙДАН АМУ-ДАРЫЯГА ЧЕЙИН»&#039;&#039;&#039; [толук түрүндө «Алайдан Аму-Дарыяга чейин: Кавказ, Каспийден ары...&quot;</p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>'''«АЛАЙДАН АМУ-ДАРЫЯГА ЧЕЙИН»''' [толук түрүндө «Алайдан Аму-Дарыяга чейин: Кавказ, Каспийден ары, Бухара, Фергана менен Памир, андан Алай, Каратегин жана Дарвазага саякат», (фр. «De l'Alaï à l'Amou-Daria: Voyage a travers la Transcaucasie la Transcaspienne la Boukharie, le Ferghanah et les régions prépamiriennes de l'Alaï du Caratéghine et du Darvaz»)] – италиялык саякатчы Феликс де Рокканын (фр. Félix de Rocca) эмгеги. Ал 1896-жылы [[Париж шаары]]нда [[француз]] тилинде жарык көргөн. Эмгек дээрлик [[этнография]]лык негизде жазылып, анын көпчүлүк бөлүгүнөн XIX кылымдын аяк чениндеги памир-алайлык кыргыздар, алардын жашоо-турмушу тууралуу, ошондой эле аталган аймактагы географиялык айрым аталууларды жолуктурууга болот. Автор тууралуу маалыматтар жокко эсе, бирок аталган эмгектин баш сөзүндө өзү [[Россия]] жана [[Цинь]] (азыркы Кытай) империялары жана [[Афганстан]] мамлекетинин ортосунда талашка түшкөн [[Памир]] тоолорундагы чек араны тактоо үчүн атайын комиссияга мүчө болгонун эскерет. Ал [[Сыр-Дарыя]] жана [[Аму-Дарыя]]лардын боюн мекендеген жергиликтүү тургундардын ичинен «жука эрин, ээк менен жаактарында сейрек түктөрү бар сарт деп аталган жаңы типтеги адамдарды байкаганын» айтып, алардын [[моңгол]] жана [[иран]] ([[арий]]) [[раса]]ларынын аралашуусунан пайда болгонун божомолдогон. Ал эми «чыныгы кыргыздардын өңү кара, сөөктүү, денеси чымыр жана күчтүү, чачтары коюу жана катуу, тайманбас көз караштуу раса» катары сүрөттөгөн. Жаз келип (апрель), дарак бүчүрлөп, жер жашыл мамыкка оролгон учурда [[Ош]], [[Анжиян]] жана Маргалаң кыргыздары кышкы үйлөрүн калтырып, буюмдарын жүктөп, мал-жаны менен чубашып алып тоолорду көздөй көчүшөрүн, алар үчүн бул чоң майрам экенин белгилейт. Алар менен катар эле памирлик кыргыздардын да жайлоого көчүшүн өтө маанилүү окуя деп баалап, андан бир күн мурун чоң дасторкон жайылып, анда куйрук (койдун куйругу), каймак, айран, курут, көжөлөр жайнап, ошондой эле кой, эчки же жылкы союларын, ал эми төөнү өзгөчө учурларда, мисалы, кыргыздар [[Меке]]ге зыяратка барып келгенден кийин, Алла-таалага [[курмандык]] чалуу учурунда союша турганын көрсөтөт. Булардан тышкары кыргыздарда эч качан [[музыка]]сыз той болбосун, ар бир кыргыз кандайдыр бир аспапта ойнорун, кайсы [[боз үй]] болсун керегесинде [[комуз]] (la dombra), [[кыл кыяк]] (le kobza) жана [[сыбызгы]] (le sobizga) - [[чоор]] илинип турарын, тойдо сөзсүз боло турган оюн-зоок – бул жаш жигиттердин күрөшү болгонун белгилеп кетет. Булар менен катар саясий мааниде [[Борбордук Азия]]нын ээликтерин каратууда орустардын миссиясы тереңирээк изилдөөгө татыктуу, бирок басып алуулар муну менен эле токтоп калбасын эскертип, жакынкы келечекте кылымдар бою эзүү жана сокур фанатизмдин таасири астында калган [[Азия]] калкынын саясий жана диний куткарылышы менен аяктарын божомолдойт. Бул эмгек азыркы [[Кыргызстан]]дын түштүгүндөгү тарыхый-географиялык абал жана ал жактагы уруулардын саясий-этникалык, маданий турмушун изилдөөдө эң баалуу булактардын бири болуп саналат.<br /> <br /> Ад.: Félix de Rocca. De l'Alaï à l'Amou-Daria: Voyage a travers la Transcaucasie la Transcaspienne la Boukharie, le Ferghanah et les régions prépamiriennes de l'Alaï du Caratéghine et du Darvaz. Paris: Paul Ollendorff, 1896; Постников А. В. Схватка на «Крыше мира»: политики, разведчики и географы в борьбе за Памир в XIX веке. М. 2001.</div>

Турганбаев Элебай